Abbas Sayar’ın Yılkı Atı romanında geri dönüşün coğrafi imkânsızlığı: Coğrafi kilitlenme

Abstract

Türk romanında mekân çoğunlukla tematik arka plan veya dekor düzeyinde incelenirken, Yılkı Atı romanında, coğrafyanın anlatının yapısını doğrudan belirlediği unsur olduğu görülmektedir. Çalışma, romandaki başkahramanın köye dönemeyişini fiziki coğrafyanın oluşturduğu “Coğrafi kilitlenme” veya “Coğrafi imkânsızlık” kavramlarıyla açıklamaktadır. Çalışmada edebiyat ve coğrafya disiplinleri bir araya getirilmiş, disiplinler arası bir perspektif sergilenmiştir. Tuan ve Relph gibi coğrafyacıların “mekân” ve “yer” ayrımları Genette’in analiz yöntemleriyle bütünleştirilmiştir. Romandaki coğrafi engeller kategorileştirilmiş, haritalanabilir “gerçek coğrafya” ile romandaki “anlatı coğrafyası” farkları belirlenerek mekânın karakterler üzerindeki dönüştürücü etkisi incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda fiziki coğrafya unsurlarının mekânsal sürekliliği kırarak geri dönüşü fiziksel ve algısal düzeyde imkânsızlaştırdığı tespit edilmiştir. Mekânın dönüşümü, “yuva” algısını dağıtarak köyü bir reddediş alanına, vahşi doğayı ise yeni bir yaşam alanına çevirmiştir. Çalışma, romandaki coğrafyanın pasif bir sahne olmadığını; anlatıya yön veren ve karakterlerin kaderlerini belirleyen ana etken olduğunu göstermektedir.

While in Turkish novels, space is mostly examined at the level of thematic background or setting, in the Yılkı Atı, geography is seen as an element that directly determines the structure of the narrative. This study explains the protagonist's inability to return to the village through the concepts of "geographical entrapment" or "geographical impossibility" created by physical geography. The study brings together the disciplines of literature and geography, exhibiting an interdisciplinary. The distinctions between "space" and "place" made by geographers such as Tuan and Relph are integrated with Genette's methods. The geographical obstacles in the novel are categorized, and the differences between the mappable "real geography" and the "narrative geography" in the novel are determined, examining the transformative effect of space on the characters. The study concludes that elements of physical geography break spatial continuity, making return impossible at both physical and perceptual levels. The transformation of space disrupts the perception of "home," turning the village into a space of rejection and the wilderness into a living space. The study argues that the geography in the novel is not passive scene; this shows that it is the main factor that guides the narrative and determines the fates of the characters.