Balıkesir Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
DSpace@Balıkesir, Balıkesir Üniversitesi tarafından doğrudan ve dolaylı olarak yayınlanan; kitap, makale, tez, bildiri, rapor, araştırma verisi gibi tüm akademik kaynakları uluslararası standartlarda dijital ortamda depolar, Üniversitenin akademik performansını izlemeye aracılık eder, kaynakları uzun süreli saklar ve yayınların etkisini artırmak için telif haklarına uygun olarak Açık Erişime sunar.
Güncel Gönderiler
Karesi’de dinî, idarî ve sosyal boyutlarıyla Ahî Mehmed ve Ahî Mustafa vakıfları
(Yakın Doğu Üniversitesi, 2026) Polat, Mustafa
Batı Anadolu’nun önemli merkezlerinden biri olan Karesi Sancağı’nda faaliyet gösteren Ahî Mehmed ve Ahî Mustafa vakıflarına odaklanan bu makale, adı geçen kurumları dinî, idarî ve iktisadî yapıları bakımından tahlil etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın birincil kaynağını, Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi’nde muhafaza edilen ve vakıf incelemelerinde temel başvuru kaynakları arasında yer alan Hurûfât Defterleri oluşturmaktadır. Bu çerçevede çalışma, söz konusu vakıflara bağlı cami, mescit ve zâviye gibi yapıların personel atamaları ile işleyiş mekanizmaları üzerinden vakıf düzenini analiz etmeyi hedeflemektedir. Araştırma sürecinde Ahî Mehmed ve Ahî Mustafa vakıflarına ait hurûfât kayıtları tespit edilerek transkripsiyon edilmiş, ardından diplomatik analiz yöntemi çerçevesinde tasnif edilip değerlendirilmiştir. Ayrıca elde edilen verileri desteklemek amacıyla Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi’nde ilgili fonlar taranmış; konuya ilişkin kitap, tez ve makaleler gibi ikincil kaynaklardan da yararlanılmıştır. Bu kapsamda vakıf bünyesinde görev yapan imam, hatip, müezzin, mütevelli, nâzır ve diğer dinî-idarî görevlilere ilişkin atama kayıtları ayrıntılı biçimde incelenmiş; tayin sebepleri, görevlerin devredilme usulleri, süreklilik biçimleri, aile içi intikal mekanizmaları, hisseli görev paylaşımı ve ücret yapıları temel analiz başlıkları olarak ele alınmıştır. Sahn-ı Hisar Mahallesi’nde yer alan ve inşa tarihi kesin olarak tespit edilemeyen Ahî Mehmed Mescidi’nin günümüzde Alaca Mescit olarak bilinen yapı ile örtüştüğü değerlendirilmektedir. Nitekim bu yapı, 1898 yılında meydana gelen depremde zarar görmüş, 1902 yılında ise yeniden inşa edilmiştir. Ayrıca söz konusu mabedin Millî Mücadele döneminde de tarihî bir işleve sahip olduğu bilinmektedir. Vakıf bünyesinde mescit ve cami yapısına bağlı olarak imamet, hitabet, müezzinlik, kayyımlık, cüzhânlık, ferrâşlık, duâgûluk, nâzırlık ve mütevellilik gibi çeşitli dinî ve hizmet görevlerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Cami yapısının yakınında konumlanan zâviyenin ise Ahî şeyhi Ahî Mustafa tarafından inşa ettirildiği, ancak inşa tarihinin kesin olarak bilinmediği görülmektedir. Zâviye bünyesinde zâviyedarlık, şeyhlik, dakkü’l-hınta, tabbâhlık ve nâzırlık gibi görevlerin bulunduğu; bu görevlere yapılan atamaların ise büyük ölçüde naiplerin arzı üzerine gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, incelenen vakıf yapılarında dinî ve idarî görevlerde meydana gelen değişimlerin çoğunlukla vefat, feragat ve berat yenileme gibi sebepler çerçevesinde gerçekleştiğini göstermektedir. Çalışmanın merkezinde yer alan yapılar, aynı sancakta Ahî unvanlı baniler tarafından kurulmuş iki farklı vakıf bünyesinde mescit/cami ile zâviyenin bir arada ve birbirini tamamlayan bir düzen içerisinde faaliyet göstermesi bakımından dikkat çekmektedir. Karesi şehir merkezinde Ahî unvanını taşıyan başka bir vakıf ve yapı topluluğunun tespit edilememesi, ayrıca Ahî Mehmed ve Ahî Mustafa vakıfları üzerine müstakil bir araştırmanın bulunmaması çalışmanın literatürdeki özgün tarafını oluşturmaktadır. Konunun Hurûfât Defterleri üzerinden ele alınması, Osmanlı taşrasındaki vakıf işleyişi, bürokratik uygulamalar ve tayin usulleri bakımından literatürdeki benzer çalışmalarla örtüşen sonuçlar ortaya koymaktadır. Bununla birlikte çalışma, XVIII ve XIX. yüzyıllarda faaliyet gösteren bu iki dinî kurumun personel yapısını, görev çeşitliliğini, ücret düzenini ve kurumsal devamlılığını arşiv kayıtları üzerinden ayrıntılı biçimde ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, Osmanlı vakıf hukukuna ve taşra bürokrasisine ait genel uygulamaların Karesi Sancağı’ndaki yansımalarını ortaya koymakta ve Ahî Mehmed ve Ahî Mustafa vakıflarının görevli atamaları, ücret yapıları ve kurumların devamlılığı üzerinden vakıf işleyişinin yerel ölçekte anlaşılmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Araştırmanın temel özgünlüğü ise Ahîlik geleneğinin izlerini taşıyan bu mescit/cami ve zâviye yapılarının, yerel dinî ve toplumsal hayat içerisindeki konumunun Hurûfât kayıtları ışığında ilk defa bir bütünlük içerisinde ele alınmasına dayanmaktadır.
İdâdî mekteplerinde disiplin suçları ve cezalara bazı örnekler (1877-1915)
(Atatürk Üniversitesi, 2026) Ersoy, Salih; Doğanay, Fatma Kaya
Bu çalışma Osmanlı Devleti’nin eğitimde modernleşme kapsamında açmış olduğu idâdî mekteplerinde
işlenen suçları ve bu suçlara karşılık verilen cezaları açığa çıkarma amacını taşımaktadır. Tarihsel
yöntemin kullanıldığı çalışmada suça ait hadiselerin tespitinde idâdîlerin kuruluşundan Osmanlı
Devleti’nin son dönemine kadar geçen zaman aralığı temel alınmıştır. Vakalar ekseriyetle soruşturma
süreçleri nihayete ermiş olanlar arasından seçilmiştir. Ancak kızlara ait bir idâdî kurulmasında geç
kalındığı için o noktaya temas edilememiştir. Nitekim idâdî mekteplerinde idare ve talim heyetine
mensup görevliler; talimatname hükümlerine aykırı davranmışlar, mektep kaynaklarını israf ederek
kendi çıkarları için kullanmışlar, şiddet göstermişler, özel işlerde mektep görevlilerinden istifade
etmişlerdir. Aynı zamanda kumar, içki gibi kötü alışkanlıklara sahip olan görevliler, ders verecek ehliyete
haiz olmadıkları gibi münasip görülmeyen ilişkiler içinde de bulunmuşlardır. Mektep idaresinin emir ve
kurallarına riayet etmeyen görevliler, talebeleri idare aleyhine de kışkırtmıştır. İdare ve talim heyetine
mensup kişiler, bu suçlar karşılığında; tenbîh, tebdîl, becâyiş, maaşta kesinti ve azledilme cezalarını
almıştır. Talebeler ise siyasi meselelere dahil olmuşlar, uygunsuz yerlerde görülmüşler, arkadaşlarına ve
mektepte görevli kimselere karşı şiddet içeren davranışlar sergileyip, edep ve ahlak sınırlarını aşan
hareketlerde bulunmuşlardır. Talebeler işledikleri bu suçlara karşılık olarak tenbîh, tekdîr, hapis ve
mektepten atılma cezalarına çarptırılmıştır.
Investigation of the deformation and thrust forces generated during the drilling of GFRP composites
(Yildiz Technical University, 2026) Nehri, Yunus Emre; Şener, Mert; Kirzuk, Sıla Betül; Çetiner, Sudem; Dinçer, Osman Talha; Oral, Ali
Glass fiber-reinforced polymer (GFRP) composites are widely used in industry due to their
advantageous properties, such as a high strength-to-weight ratio. However, during the preparatory processes for bolted or riveted joints, drilling operations often lead to delamination
damage, which adversely affects the mechanical performance and reliability of these materials.
In this study, the effects of different cutting speeds and feeds on thrust force and delamination
damage during the drilling of GFRP composites were investigated. The maximum thrust forces generated during the hole drilling process were measured, and post-drilling deformations
were examined. Mathematical models were developed using the response surface method
(RSM) to predict thrust force and delamination under various cutting conditions determined
by the selected drill geometry. The results of the analysis of variance (ANOVA) showed that
the developed models were statistically significant with a confidence level of over 90%. It was
found that feed is the dominant parameter influencing thrust force, whereas cutting speed
plays a primary role in determining the extent of delamination. The results provide valuable
insights for establishing optimum cutting conditions aimed at minimizing drilling damage in
GFRP composite machining.
9.sınıf fizik ders kitabı etkinliklerinin 2024 Türkiye yüzyılı maarif modeli fizik öğretim programına uygunluğunun incelenmesi
(Balıkesir Üniversitesi, 2026) Ad, Vahide Nilay Kırtak; Küçüközer, Hatice Asuman; Çoramık, Mustafa; Arslanboğa, Sevecen; Çiçek, Gülşen
Bu çalışma, 2024 yılında güncellenen Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM)
doğrultusunda hazırlanan 9. sınıf fizik dersi öğretim programında bulunan alan ve
kavramsal beceriler çerçevesinde fizik ders kitabındaki etkinliklerin uygunluğunu
değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden doküman
incelemesi yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Veri kaynaklarını 2024 yılına ait 9. sınıf
fizik dersi öğretim programı ile aynı yıla ait ders kitabı oluşturmaktadır. Ders kitabında
yer alan tüm etkinlikler, öğretim programında tanımlanan öğrenme çıktıları, süreç
bileşenleri ve beceriler dikkate alınarak geliştirilen “Etkinlik–Beceri Eşleştirme Formu”
aracılığıyla analiz edilmiştir. Etkinlikler “uygun”, “kısmen uygun” ve “uygun değil”
kategorileri altında sınıflandırılmıştır. Kodlayıcılar arası uyum katsayısı 0,90 olarak
hesaplanmıştır. Bulgular, ders kitabındaki etkinliklerin kısmen öğretim programının
hedeflediği becerilerle örtüştüğünü, özellikle 1. ve 2. ünitelerde yer alan bazı etkinliklerin
öğrencilerin tümevarımsal akıl yürütme, sınıflandırma ve sorgulama gibi becerilerini
geliştirmede yetersiz kaldığını göstermektedir. Buna karşılık, 3. ve 4. ünitelerdeki
etkinliklerin öğretim programına daha iyi uyum sağladığı değerlendirilmiştir. Ayrıca,
bazı etkinliklerde öğrencilere sunulan hazır tanımlar ve kontrol noktaları, programın
beceri temelli yaklaşımıyla çelişmektedir. Sonuç olarak, ders kitabında yer alan
etkinliklerin bazılarının TYMM öğretim programının felsefesi doğrultusunda gözden
geçirilmesi ve yeniden yapılandırılması önerilmektedir.
Comparative evaluation of the anti-proliferative, apoptotic, and migratory effects of aronia melanocarpa fruit extract on breast cancer cells and healthy endothelial cells
(Akif Enes Arıkan, 2026) Tosun, Sinem Gültekin; Avcıkurt, Ayla Solmaz
Purpose: Aronia melanocarpa fruit, known for its antioxidant and cytotoxic properties, is recognized as a potential natural agent in cancer research. This investigation evaluated the in vitro effects of aronia fruit extract on cytotoxicity, cell migration, and the expression of apoptotic genes in MDA-MB-231 breast cancer cells and HUVEC healthy endothelial cells were examined. Methods: Cytotoxicity analyses were performed using the MTT assay, cell migration was assessed by scratch assay, and apoptotic gene expression was evaluated by RT-qPCR in MDA-MB-231 and HUVEC cells. Experiments were carried out in triplicate. For statistical evaluation, all analyses were performed using ANOVA, and differences with a p value of less than 0.05 were considered significant. Results: The cytotoxicity experiments demonstrated that the extract reduced the viability of MDA-MB-231 cells in a manner dependent on both exposure time and concentration, while in contrast, HUVEC cells exhibited an increase in viability after 24 and 48 hours of treatment. The IC₅₀ value was 148.92 µg/mL. cratch assays showed that the extract suppressed migration in MDA-MB-231 cells with no effect on HUVEC cells. RT-qPCR revealed increased Bcl-xL and decreased Bak, Caspase-3, and Caspase-8 in HUVEC cells, whereas MDA-MB-231 cells exhibited reduced Bcl-xL and elevated Bak, Caspase-3, and Caspase-8. Conclusion: These findings indicate that aronia fruit extract exhibits selective pro-apoptotic and cytotoxic effects in breast cancer cells while maintaining a safe profile in healthy cells. Further studies are required to elucidate molecular mechanisms related to apoptosis and evaluate the preclinical and clinical potential of aronia fruit extract.
