Sosyal bilgiler öğretiminde farkılaştırma stratejisinin öğrencilerin akademik başarısına etkisi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, farklılaştırılmış öğretim stratejilerinin ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin Sosyal Bilgiler dersi İnsanlar, Yerler ve Çevreler öğrenme alanındaki akademik başarılarına etkisini incelemektir. Yarı deneysel desenle yürütülen ve 2024- 2025 eğitim ve öğretim yılında gerçekleştirilen çalışma, Manisa ili Yunusemre ilçesinde bulunan dört devlet ortaokulunda öğrenim gören dört 6. sınıf şubesindeki öğrencilerle yürütülmüştür. Deney gruplarında öğretim süreci farklılaştırılmış öğretim stratejilerine göre planlanmış; Ters Yüz Öğrenme, Jigsaw ve İstasyon Tekniği etkinlikleri uygulanarak öğrencilerin hazırbulunuşlukları, öğrenme stilleri ve ilgi alanları dikkate alınmıştır. Kontrol gruplarında ise aynı öğretim programına dayalı, farklılaştırma içermeyen ve müdahale edilmeyen öğretim süreci yürütülmüş; düz anlatım, soru-cevap ve kitap temelli etkinlikler kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen İnsan, Yerler ve Çevreler Başarı Testi kullanılmıştır. Ölçme aracının, kapsam geçerliği uzman görüşleriyle sağlanmış, 126 öğrenci üzerinde yapılan pilot uygulamada KR-20 güvenirlik katsayısı .712 olarak belirlenmiştir. Nihai test 20 çoktan seçmeli maddeden oluşmaktadır. Verilerin analizinde, gruplar arası farkların belirlenmesinde ilişkisiz örneklemler için t-testi, grup içi karşılaştırmalarda ise ilişkili örneklemler için t-testi kullanılmış; etki büyüklüğü Cohen’s d katsayısı ile yorumlanmıştır. Bulgular, deney ve kontrol gruplarının ön test puanlarının anlamlı farklılık göstermediğini, ancak son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunduğunu ortaya koymuştur. Deney grubunda orta düzeyde, kontrol grubunda ise küçük düzeyde etki büyüklüğü hesaplanmıştır. Sonuç olarak, farklılaştırılmış öğretimin öğrencilerin akademik başarılarını anlamlı düzeyde artırdığı belirlenmiş; uygulanan yöntemlerin bireysel farklılıklara duyarlı, katılımcı ve etkileşimli öğrenme ortamları oluşturduğu görülmüştür. Bulgular, literatürle tutarlıdır. Araştırma, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında farklılaştırılmış öğretimin etkili biçimde uygulanabilmesi için öğretmenlere uygulama temelli hizmet içi eğitim verilmesi, okul ortamlarının bu yaklaşıma uygun düzenlenmesi ve sürecin izleme-değerlendirme mekanizmalarıyla desteklenmesi gerektiğini göstermiştir.The purpose of this study is to examine the effect of differentiated instruction strategies on the academic achievement of 6th-grade middle school students in the People, Places, and Environments learning domain of the Social Studies course. Conducted using a quasi-experimental design during the 2024-2025 academic year, the study was carried out with students from four 6th-grade classes in four public middle schools located in the Yunusemre district of Manisa, Türkiye. In the experimental groups, the instructional process was designed based on differentiated instruction strategies, taking students’ readiness levels, learning styles, and interests into account. Within this framework, Flipped Learning, the Jigsaw technique, and the Station technique were implemented. In the control groups, instruction was carried out in accordance with the same curriculum without differentiation or intervention, employing traditional methods such as lecturing, question–answer activities, and textbook-based practices. The data collection instrument was the People, Places, and Environments Achievement Test developed by the researcher. Content validity was ensured through expert opinions, and a pilot study conducted with 126 students yielded a KR-20 reliability coefficient of .712. The final test consisted of 20 multiple-choice items. Independent samples t-tests were used to examine differences between groups, while paired samples t-tests were employed for within-group comparisons. Effect sizes were interpreted using Cohen’s d. The findings indicated no significant difference between the experimental and control groups’ pretest scores; however, a statistically significant difference in favor of the experimental group was found in posttest scores. A medium effect size was observed in the experimental group, whereas a small effect size was found in the control group. In conclusion, differentiated instruction significantly increased students’ academic achievement by fostering learner-centered, interactive, and inclusive learning environments. The findings are consistent with the literature and suggest that, within the framework of the new national education reform model in Türkiye (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli), teachers should be supported through practice-oriented inservice training, school environments should be structured to accommodate differentiated instruction, and the instructional process should be reinforced with systematic monitoring and evaluation mechanisms.