Koyunlarda östrus ve ovülasyon zamanında servikal mukus ve serviks girişindeki morfolojik değişimlerin araştırılması

Abstract

Bu çalışmanın amacı 7 ve 12 gün süreyle intravaginal progestagen uygulanan koyunlarda, östrus ve ovulasyon zamanındaki servikal mukus özellikleri ile serviks girişinde meydana gelen morfolojik değişimleri belirlemektir. Toplam 18 koyun rastgele iki gruba ayrılmış; birinci gruba 7, ikinci gruba 12 gün süreyle 20 mg flugeston asetat (FGA) içeren intravaginal sünger yerleştirilmiş ve süngerlerin uzaklaştırılmasını takiben tüm koyunlara 400 IU eCG intramüsküler olarak uygulanmıştır. Süngerlerin uzaklaştırılmasından 24 saat sonra arama koçu sürüye katılmış ve koçu kabul eden koyunlarda kızgınlık başlangıcı 0. saat olarak kabul edilmiştir. Kızgınlık başlangıcını takiben servikal mukus, serviks girişindeki morfolojik değişimler ve ultrasonografik değerlendirmeler 0., 12., 18., 22., 26. ve 30. saatlerde yapılmıştır. Serviks girişi spekulum yardımıyla değerlendirilerek hiperemi, ödem ve gevşeme skorlanmış; servikal mukusun görünümü ve miktarı kaydedilmiştir. Aynı zamanlarda gerçekleştirilen ultrasonografik muayeneler ile dominant folikül gelişimi takip edilmiş ve dominant folikülün kaybolduğu zaman ovülasyon zamanı olarak kabul edilmiş ve ovulasyonlar dokuz gün sonra corpus luteumun varlığı ile de kanıtlanmıştır. Spearman korelasyon analizi sonucunda, mukus görünümü ile östrus ve ovülasyon zamanı arasında güçlü düzeyde, pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (r=0,801; P<0,001). Buna karşılık, mukus miktarı ile ödem (r=-0,257; P=0,061) ve hiperemi (r=-0,062; P=0,655) skorları ile östrus ve ovülasyon zamanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Folikül çapı ile östrus ve ovülasyon zamanı arasında ise orta düzeyde, pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (r=0,485; P=0,010). Sonuç olarak, servikal mukus görünümünün östrus ve ovülasyon zamanıyla anlamlı bir ilişki göstermesi, bu parametrenin östrus ve ovülasyon zamanının değerlendirilmesinde kullanılabileceğini göstermiştir. Benzer şekilde, dominant folikül çapının da östrus ve ovülasyon zamanının tahminine katkı sağlayabileceği belirlenmiştir. Buna karşılık, mukus miktarı, hiperemi ve ödem skorlarının tek başına östrus ve ovülasyon zamanının belirlenmesinde yeterli olmadığı değerlendirilmiştir.This study investigated the potential use of cervical mucus characteristics and morphological changes occurring at the cervical opening for determining the timing of estrus and ovulation in ewes subjected to two different durations of progestagen treatment, 7 and 12 days. A total of 18 ewes were randomly allocated into two groups of nine animals each. The ewes in the first group received an intravaginal progesterone sponge containing 20 mg of fluorogestone acetate (FGA) for 7 days, whereas those in the second group received the same treatment for 12 days. At the end of the treatment periods, the sponges were removed, and all animals received 400 IU of equine chorionic gonadotropin (eCG) intramuscularly. Twenty-four hours after sponge removal, a teaser ram fitted with a mating-preventing apron was introduced into the flock for 96 hours. The time at which each ewe accepted the ram was considered the onset of estrus (0 h). Following the onset of estrus, cervical mucus characteristics, morphological changes at the cervical opening, and ultrasonographic examinations were performed simultaneously at 0, 12, 18, 22, 26, and 30 h. The cervical opening was evaluated using a speculum, and hyperemia, edema, and relaxation were scored, while the appearance and amount of cervical mucus were recorded. At the same time points, ultrasonographic examinations were performed to monitor dominant follicle development, and the time at which the dominant follicle disappeared was considered the time of ovulation. Dominant follicle development was monitored by ultrasonography, and follicle disappearance was considered the time of ovulation, which was confirmed by corpus luteum presence nine days later. Additionally, corpus luteum presence was assessed nine days later to confirm ovulation. According to Spearman correlation analysis, a strong, positive, and statistically significant correlation was found between mucus appearance and the timing of estrus and ovulation (r = 0.801; P < 0.001). In contrast, no statistically significant correlations were detected between mucus amount and edema (r = −0.257; P = 0.061) or hyperemia (r = −0.062; P = 0.655) scores and the timing of estrus and ovulation. A moderate, positive, and statistically significant correlation was observed between follicle diameter and the timing of estrus and ovulation (r = 0.485; P = 0.010). In conclusion, the strong and significant association between cervical mucus appearance a9d the timing of estrus and ovulation indicates that this parameter may be useful for evaluating the timing of estrus and ovulation in ewes. Similarly, dominant follicle diameter may contribute to the prediction of estrus and ovulation timing. In contrast, mucus amount, hyperemia, and edema scores were considered insufficient on their own for determining the timing of estrus and ovulation.