Düşey açıklıklı tersip bentlerinin tuzaklama kapasitesinin incelenmesi

Abstract

Tersip bentleri, taşkın afetinin kontrol edilebilmesi için inşa edilen çok önemli yapılardan biridir. Ancak klasik tersip bentleri, taşkın havzasında bulunan ve afet anında sürüklenmeye başlayan odunsu malzemeyi tutma konusunda çok etkili olmamaktadır. Odunsu malzeme suyun yüzeyinde hareket etmekte olduğundan, tersip bentlerinin üzerinden kolayca aşarak mansabında bulunan köprü ve menfez gibi yapıları tıkayarak taşkının zararının artmasına sebep olmaktadır. Geçirgen tesip bentleri, belli boyutlardaki malzemeyi yakalamayı, daha küçük boyutlardaki malzemeyi ise geçirmeyi sağlayan yapılardır ve odunsu malzemeyi tuzaklamakta da etkilidirler. Ancak yoğun miktarda gelen odunsu malzeme kısa sürede geçirgen tersip bentlerini tıkayarak klasik tersip bendi gibi davranmasına sebep olmakta bu yapıyı ana işlevinden uzaklaştırmaktadır. Bu çalışmanın amacı geçirgen tersip bentlerindeki odunsu malzemeyi tuzaklamak için literatürde bulunan bentlerin tuzaklama kapasitelerini deneysel olarak karşılaştırmaktır. Bu amaçla iki farklı geçirgen tersip bendinin tuzaklama kapasitesi deneysel olarak incelenmiştir. Çalışmada kullanılan bentlerden biri ayaklı geçirgen tip bent olup, diğeri aynı açıklık genişliklerine sahip olacak şekilde V şeklinde tasarlanmıştır. Düşük debi değerleri ile odunsu malzeme miktarlarında ayaklı geçirgen tip bendinin, yüksek debi değerleri ile odunsu malzeme miktarında V şeklindeki geçirgen tersip bendinin tuzaklama oranının daha yüksek olduğu görülmüştür. Daha sonra yapılacak çalışmalarda farklı tipte tersip bentleri, farklı uzunluk ve açıdaki V tipi tersip bendi ile çalışmalar yapılması ve deneysel çalışmaların sayısal modellerle karşılaştırılması önerilmektedir.Check dams are one of the most important structures constructed to control flood disasters. However, classical check dams are not very effective in retaining the woody material in the flood basin which starts to drift during the disaster. Since the woody material is moving on the surface of the water, it easily overflows over the check dams and blocks the structures such as bridges and culverts in the downstream and causes the damage of the flood to increase. Open check dams are structures that allow the capture of material of certain sizes and the passage of material of smaller sizes, and they are also effective in trapping woody material. However, large amounts of woody material can clog the open check dams in a short time and cause it to behave like a classical check dam, distracting this structure from its main function. The study is to experimentally compare the trapping capacities of different check dams found in the literature for trapping woody materials in open check dams. For this purpose, the trapping capacity of two different open check dams was experimentally investigated. One of the check dams used in the study is a slit-type open check dam, and the other is designed in a V-shape with the same opening widths. It was observed that the trapping rate of the slit-type open check dam was higher at low discharge values and low woody material amounts, while the trapping rate of the V-shaped open check dam was higher at high discharge values and larger amounts of woody material. Future studies are recommended to investigate different types of check dams, V-shaped check dams with varying lengths and angles, and to compare experimental results with numerical models.