Afet yönetişiminde sivil toplum ve güven algıları

Abstract

Türkiye’de mevcut literatür, “güçlü ve ceberut devlet geleneği” ile “zayıf sivil toplum” ilişkisinden kaynaklanan “merkeziyetçi ve başarısız afet yönetimi pratiklerinin” afetlere karşı güvenlik açıkları yarattığını ileri sürer ve çözüm olarak, afet yönetişimi kavramı çerçevesinde, devlet ve sivil toplum kuruluşlarının afet riskini azaltmak için sorumlulukları paylaşmalarını önerir. Literatür aynı zamanda 1999 Marmara depremleri sırasında ve sonrasında oynadıkları pozitif rollerle STK’ların toplumsal tabanda büyük bir güven kazanmasına karşın merkezi devletin güven kaybına uğradığı görüşünde birleşmektedir. Bu makale, afet yönetişiminde aktif rol almaları beklenen aktörler arasındaki güven algılarının güncel durumunu incelemeyi, bu suretle “güçlü devlet” ve “zayıf sivil toplum” kavramları çerçevesindeki kuramsal önermelerin doğruluğunu güncel görgül verilerle sınamayı ve 2020 yılı itibariyle Türkiye’de afet yönetişimi aktörlerinin birbirlerine güven ve işbirliği hususunda fiili durumun ne olduğunu incelemeyi amaçlamaktadır. Makale, afet yönetişiminin Türkiye’deki özel durumunu, Balıkesir örnek olayı çerçevesinde nicel ve nitel yöntemleri birlikte kullanarak incelemektedir. Ana bulgular, sivil topluma güvenin devlet kurumlarına güvenin gerisinde olduğu, AFAD’ın yönetişim ilkelerine daha açık olmasına karşın toplumsal tabanın güvenini en çok belediyelerin kazandığıdır. Makale, yerel yönetimlerin ve merkezi devlet kurumlarının kendini kanıtlamış, siyaset üstü STK’larla daha fazla iletişim ve işbirliği geliştirmesi, afet yönetimine katkı sunmak isteyen STK’ların da güven tazelemesi gerekli sonucuna ulaşmaktadır.The literature on disasters in Turkey argues that “centralized and unsuccessful disaster management practices” stemming from the relationship of "despot and strong state tradition" and "weak civil society” create security gaps against disasters. As a solution, the literature proposes the concept of disaster governance by which the state and non-governmental organizations share responsibilities to reduce disaster risks. The literature also concludes that, with their positive roles during and after the 1999 Marmara earthquakes, CSOs have gained a great deal of trust from the social base while the central government has lost the trust of its citizens. This article examines the current state of perceptions of trust among the actors who are expected to take active roles in disaster governance; in this way, it aims to test, with recent empirical data, the accuracy of theoretical propositions based on the concepts of "strong state" and "weak civil society". The article, thus, aims to explore what the actual situation is in terms of trust and cooperation among the actors of disaster governance in Turkey in 2020. Based on a case study of Balikesir using qualitative and quantitative methods together, the article examines the special situation of disaster governance in Turkey. The main findings are that trust in civil society lags behind trust in state institutions and that municipalities gain the trust of local communities the most although AFAD appears to be more open to governance principles. The article concludes that local and central government agencies should develop more communication and cooperation with NGOs who have proven themselves to be supra-political in nature while those NGOs who want to contribute to disaster management should reassure their trustworthiness.