Deprem felaketlerinde akıllı maliye politikası ve istikrar sağlayıcı mali mekanizmalar: 6 Şubat depremleri bağlamında otomatik istikrar unsurlarının uygulanabilirliği

Abstract

Deprem gibi büyük ölçekli doğa kaynaklı afetler, yalnızca fiziksel yıkımla sınırlı kalmayıp ekonomik dengeleri bozarak toplumsal refahı tehdit etmektedir. Bu bağlamda maliye politikaları, afet sonrası süreçte hem makroekonomik istikrarın sağlanması hem de yeniden inşa süreçlerinin yönlendirilmesi açısından kritik bir rol üstlenmektedir. Bu çalışma, Akıllı Maliye Politikası (AMP) yaklaşımı çerçevesinde, 6 Şubat 2023 depremleri sonrasında Türkiye’de uygulanan otomatik istikrar unsurlarını değerlendirmektedir. Deprem bölgesindeki illerin işsizlik ödeneği, kısa çalışma ödeneği, nakdi ücret desteği ve gelir vergisi incelenmiş; bu mekanizmaların AMP ilkeleriyle kısmen örtüştüğü, ancak kapsam ve mali sürdürülebilirlik açısından yetersiz kaldığı belirlenmiştir. Çalışma, afet sonrası maliye politikalarının daha dirençli ve kapsayıcı hale gelebilmesi için AMP’nin yol gösterici bir çerçeve olarak benimsenmesini önermektedir.

Large-scale disasters such as earthquakes not only cause physical destruction but also disrupt economic balances, threatening overall social welfare. In this context, fiscal policy ensures macroeconomic stability and guiding post-disaster reconstruction. This study evaluates the automatic stabilizers implemented in Türkiye following the February 6, 2023 earthquakes within the framework of Smart Fiscal Policy (SFP). Unemployment benefits, short-time working allowance, direct wage support, and tax practices are examined. Findings indicate that while these mechanisms partially align with SFP principles, they fall short in terms of sustainability. The study recommends adopting SFP as a guiding framework to enhance the resilience, inclusiveness of post-disaster fiscal strategies and to ensure a more systematic and proactive public finance response in the face of large-scale natural shocks