Belediye bütçe içi işletmelerinin kurumlar vergisi bakımından hukuki ve vergisel statüsü

Abstract

Yerel halkın ortak ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla oluşturulan mahalli idare birimlerinden biri olan belediyelerin, değişen sosyal, ekonomik ve teknolojik koşullar doğrultusunda zaman içerisinde görev ve yetki alanlarının önemli ölçüde genişlediği görülmektedir. Nüfus artışı, belediyelerin hizmet sunma kapasitesini geliştirmesini zorunlu kılarken; teknolojik gelişmeler ise hizmet sunumunun etkinliğinin ve kalitesinin de artırılmasını gerekli kılmaktadır. Bu gerekçeler, belediyelerin sundukları hizmetlerin daha verimli, etkin ve erişilebilir hale getirilmesi amacıyla alternatif hizmet sunum yöntemlerine başvurma ihtiyacını ortaya çıkartmaktadır. Belediyelerin hizmet sunumunda etkinlik saikiyle başvurduğu yöntemlerden biri bütçe içi işletmelerdir. Klasik bütçe yapılarının dışına çıkararak kurulan bu tür işletmelerle belediyeler çeşitli iktisadi alanlarda faaliyette bulunmaktadır. Hizmet sunumunda özel hukuk mekanizmalarından yararlanma eğilimin bir yansıması olan bütçe içi işletmeler yerel düzeyde belediyelerin öz gelirlerini artırarak mali özerkliklerinin güçlendirmelerine katkı sağlamaktadır. Bununla beraber söz konusu işletmelerin yürüttüğü faaliyetlerin vergilendirilmesi hususunda hukuki ve mali tartışmalar mevcuttur. Söz konusu tartışmaların merkezinde belediyelere bağlı bütçe içi işletmelerin örgütlenme yapısı, mükellefiyet tesisi ve vergilendirme konuları yer almaktadır. Belediyelere bağlı bütçe içi işletmelere ilişkin tartışmaların odak konularından biri, bu işletmelerin 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu çerçevesinde hukuki ve vergisel statüsüdür. Çalışmada belediyeler tarafından kurulan bütçe içi işletmelerin kurumlar vergisi bağlamında hukuki ve vergisel statüsünün incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri ile Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yaklaşımları esas alınarak uygulamada karşılaşılan sorunlar değerlendirilmektedir.