Kalkım ve Pazarköy havzalarının (Yenice-Çanakkale) jeomorfolojik özelliklerinin morfometrik yöntemlerle analizi

Abstract

Kalkım ve Pazarköy havzaları, Kaz Dağları’nın güney yamacında yer alan ve Kocaçay’ın (Gönen Çayı) yukarı çığırını oluşturan hidrolojik ve jeomorfolojik havzalardır. Jeomorfolojik olarak farklı süreçlerin birlikte değerlendirilebildiği bir saha olması nedeniyle çalışma alanı olarak seçilmiştir. Çalışmanın temel amacı Kalkım ve Pazarköy havzalarının jeomorfolojik özelliklerini ortaya koymak ve bu özelliklere etki eden süreçleri açıklamaktır. Bu kapsamda ilgili literatür incelenmiş, 1/25.000 ölçekli topografya haritaları ArcMap 10.8. programı ile sayısallaştırılmış ve sahaya dair elde edilen veriler haritalanmıştır. Havzaların ve drenaj ağının sayısal verileri morfometrik analiz yöntemleri ile hesaplanmış ve yorumlanmıştır. Çalışma alanının şekillenmesinde etkin rol oynayan faktörler tektonik hareketler ve flüvyal süreçlerdir. Tektonik olarak oldukça aktif olan bu sahada Oligosen – Miyosen döneminde gerçekleşmiş tektonik hareketler nedeniyle havzanın batı kesimi yükselirken, havzanın ortası çökmüştür. Bu durum Kalkım ve Pazarköy çöküntü ovalarının oluşmasını sağlamıştır. Meydana gelen eğim ve yükselti farklılıkları saha içerisinde sık bir drenaj ağının gelişmesine neden olmuş ve havzaların şekillenmesinde önemli bir etken yaratmıştır.

The Kalkım and Pazarköy basins, situated on the southern slopes of Mount Ida, they are geomorphological and hydrological basins that forms the upper reaches of the Kocaçay. Due to being an area where different geomorphological processes can be evaluated simultaneously, this area has been chosen as the area of study. The primary objective is to reveal the geomorphological characteristics of the basins and explain the processes that have shaped them. In this context, a comprehensive review of existing relevant literature has been conducted, 1:25,000 scale topographic maps were digitized via the ArcMap 10.8 program, and the data obtained regarding the basin were mapped. Moreover, the numerical data of the basins and their drainage network were calculated and interpreted with morphometric analysis methods. Tectonic movements and fluvial processes are the primary forces actively shaping the study area. In this tectonically overactive area, the western part of the basin rose due to tectonic movements that occurred in the Oligocene – Miocene period, whereas the middle of the basin collapsed. This situation led to the formation of Kalkım and Pazarköy depression hollows. The resulting slope and elevation differences caused the development of dense drainage networks within the basins and created an important factor in the shaping of the basins.