Geçirgen tersip bentlerinin deneysel analizi

Abstract

Tersip bentleri, taşkınların kontrol altına alınabilmesi için tasarlanmış önemli yapılardan biridir. Kapalı tip tersip bentleri odunsu malzeme ve sediment gibi malzemeleri mansap bölgesine geçirmemektedir. Bu sebeple ihtiyaç duyulan bölgelerde iri malzemeyi tutan fakat küçük boyutlu malzemelerin geçmesine izin veren açık tip tersip bentleri tercih edilmektedir. Bu çalışmanın amacı, açık aynı tip iki farklı boşluk oranına sahip tersip bentlerinin odunsu malzemeyi tuzaklama kapasitesini deneysel olarak karşılaştırarak incelemektir. İki farklı boşluk oranına sahip tersip bendinin iki farklı debi altında tuzaklama kapasitesini belirlemek için yapılan deneysel çalışmaların sonuçları ele alınmıştır. Özetle, Bent-2, Bent-1’e kıyasla genellikle daha yüksek tuzaklama kapasitesine sahiptir. Kısa uzunluktaki odunsu malzemeler için Bent-2’nin tuzaklama kapasitesi Qm50 debisinde %40,1, Qm500 debisinde %36,4 iken, Bent-1’in kapasitesi Qm50’de %3,0, Qm500’de %6,4 olarak ölçülmüştür. Uzun olan odunsu malzemelerde ise Bent-2’nin kapasitesi her iki debide de %85 civarında seyrederken, Bent-1’in kapasitesi Qm50’de %52,4, Qm500’de %39,2 olmuştur. Bent-1’in kiss odunsu malzemelerde daha düşük kapasiteye sahip olduğu, ancak uzun odunsu malzemelerde Qm50 debisinde daha yüksek tuzaklama kapasitesi sunduğu görülmüştür. Bent 2’nin tuzaklama kapasitesi her iki debide de yaklaşık aynı seviyede kalmıştır. Tuzaklama kapasitesi arttıkça su yüksekliği de artmış, özellikle Bent-2 deneylerinde daha fazla su yüksekliği gözlenmiştir. Bent-2 genel olarak daha yüksek tuzaklama kapasitesine sahip olsa da, her taşkın havzasında doğrudan tercih edilmesi uygun olmayabilir.

Check dams are essential hydraulic structures designed to control floods. Closed-type check dams prevent the downstream transport of materials such as woody debris and sediment. However, in certain regions, open check dams, which retain large materials while allowing smaller particles to pass, are preferred. This study aims to experimentally compare the trapping capacity of two open check dams with different void ratios in retaining woody debris. The study evaluates the results of experimental tests conducted under two different discharge conditions to determine the trapping efficiency of these tructures. Bent-2 generally exhibits a higher trapping capacity compared to Bent-1. For short-sized woody debris, the trapping efficiency of Bent-2 was measured as 40.1% at Qm50 discharge and 36.4% at Qm500 discharge, whereas Bent-1 exhibited a significantly lower capacity of 3.0% at Qm50 and 6.4% at Qm500. For long-sized woody debris, Bent-2 maintained a consistently high trapping capacity of approximately 85% across both discharges, while Bent-1’s capacity was 52.4% at Qm50 and 39.2% at Qm500. Bent-1 demonstrated lower efficiency for short woody debris but exhibited a higher trapping capacity under Qm50 discharge for long woody debris. In contrast, Bent-2’s trapping capacity remained relatively stable across different discharge conditions. Additionally, an increase in trapping capacity was correlated with a rise in water levels, with higher water levels observed in Bent-2 experiments. Overall, although Bent-2 generally outperforms Bent-1 in terms of trapping efficiency, its direct application to all flood-prone basins may not always be appropriate. The selection of the check dam type should be based on site-specific evaluations.