TTK hükümleri çerçevesinde işletme adının tek başına devri

Abstract

The business name, which constitutes an intellectual property right within the assets of a commercial enterprise, is defined as “the name used directly to identify the enterprise and distinguish it from similar enterprises, irrespective of the owner of the enterprise” (The Turkish Commercial Code [TCC] No. 6102 Article 53). Since TCC Article 53, which regulates the provisions applicable to the business name, does not refer to TCC Article 49/1, which prohibits the transfer of a trade name independently of the enterprise, the question of whether a business name may be transferred separately has been subject to doctrinal debate. According to one view, as there is no direct reference to TCC Article 49/1, the transfer of a business name independently of the commercial enterprise is possible. The opposing view, however, argues that since the business name is used to identify the enterprise and distinguish it from others, thereby establishing a close connection with the enterprise, it cannot be transferred separately. This study examines the issue of transferring a business name independently of the commercial enterprise in light of doctrinal opinions and judicial decisions. It concludes that the divergence regarding the prohibition of transfer stems from the difference in nature between the trade name and the business name, and that by refraining from referring to Article 49(1) in Article 53, the legislator clearly demonstrated its intention to allow the independent transfer of business names. Accordingly, it is argued that an enterprise owner may generate substantial profit by transferring a business name that, similar to a trademark, leaves a favorable impression on customers, and that there exists a protectable interest in its independent transfer as a value not exclusively tied to the enterprise. The study further addresses the scenario where a trade name is simultaneously used as a business name, and maintains that in such a case, the independent transfer of the business name should still be possible, as the transferee would use the identification mark as a business name independently of the trade name.

Ticari işletmenin malvarlığına dahil bir fikri mülkiyet hakkı olan işletme adı, “işletme sahibi ile ilgili olmaksızın doğrudan doğruya işletmeyi tanıtmak ve benzer işletmelerden ayırt etmek için kullanılan” addır (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu [TTK] m. 53). İşletme adı hakkında uygulanacak hükümleri gösteren TTK m. 53’te ticaret unvanının işletmeden ayrı olarak devrini yasaklayan TTK m. 49/1’e atıf yapılmadığı için, işletme adının tek başına devredilip devredilemeyeceği hususu öğretide tartışmalıdır. Bir görüşe göre, TTK m. 49/1’e doğrudan atıf yapılmadığından işletme adının ticari işletmeden ayrı olarak devredilmesi mümkündür. İkinci görüş ise, işletmeyi tanıtmak ve diğer işletmelerden ayırt etmek için kullanılan, dolayısıyla işletmeyle arasında sıkı bir bağ olan işletme adının işletmeden ayrı olarak devredilemeyeceğini ileri sürmüştür. Çalışmamızda işletme adının ticari işletmeden ayrı olarak devri hususu, öğreti görüşleri ve yargı kararları ışığında incelenmiş ve devir yasağına ilişkin ayrılığın, ticaret unvanı ile işletme adı arasındaki nitelik farkından geldiği, kanun koyucunun TTK m. 53’te TTK m. 49/1’e atıf yapmayarak, iradesinin işletme adının işletmeden ayrı olarak devredilebileceği yönünde olduğunu açıkça ortaya koyduğu gerekçeleriyle işletme adının tek başına devredilebileceği sonucuna varılmıştır. Böylece işletme sahibinin, markaya benzer biçimde, müşteriler nezdinde iyi bir izlenim bırakan işletme adını devrederek iyi bir kazanç elde etmesinin mümkün olduğu, dolayısıyla yalnızca işletmeye bağlı bir değer olmayan işletme adının tek başına devrinde korunmaya değer bir menfaatinin bulunduğu ifade edilmiştir. Çalışmamızda ayrıca, ticaret unvanının aynı zamanda işletme adı olarak kullanılması halinde işletme adının tek başına devir hali ele alınmış, bu hâlde devralanın, tanıtma işaretini unvandan bağımsız bir şekilde işletme adı olarak kullanacağı için tek başına devrin mümkün olduğu savunulmuştur.