Mali anayasa ve Türkiye’de mali anayasaya geçilebilirliği değerlendirilmesi

Abstract

Yirminci yüzyıl boyunca devletin görevlerinin artması ile birlikte, harcama ve vergi toplama yetkisi de genişlemiş, bu durum vatandaşların kişisel hak ve özgürlükleri üzerinde olumsuz etkiler yaratmıştır. Bu durumda anayasalara vergileme ve harcama ile ilgili belli hükümler konulması zorunlu hale gelmiştir. Mali anayasanın temel amacı, bütçe büyüklüğü ve vergi artışları ile ilgili kesin, değişmeyen ve sürekli kurallar ortaya koymaktır. Buchanan’ın da ifade ettiği gibi, bireylerin gelecek dönemlerdeki gelir ve servet durumları ile ilgili belirsizlik, mali kurumlar ve mali anayasa üzerinde genel bir sözleşmeyi gerekli kılmaktadır. Özellikle verginin konusu, vergi oranları, bütçe büyüklükleri ve vergi yasalarının çıkarılış biçimi gibi hususların anayasalarda net bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir. Mali anayasalara konulacak kesin ve değişmez hükümler, hükümetlerin keyfi davranışlarını ve siyasi yatırım olgusunu sona erdirecektir. Bu durum kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanılmasına neden olacaktır.