Yiyecek ve içecek işletmelerindeki tüketiciler için çocuk menüsü ve ambiyansın önemi üzerine bir araştırma

Abstract

Yemek yeme kavramı önceleri yalnızca bir ihtiyacın giderilmesi ile sınırlıyken değişen ve gelişen sosyal yaşam ile birlikte farklı anlamlar yüklenerek içinde başka fonksiyonlar da bulunduran bir aktivite halini almıştır. İnsanlar yemek yeme faaliyetlerini sürdürürken psikolojik ve sosyal tatmin arayışlarını da sürdürmektedirler. Bu bağlamda zaman içerisinde doğal olarak ortaya çıkan ve halen daha gelişimini sürdüren yiyecek-içecek işletmelerine yönelik beklentiler de artmıştır. Ziyaretçiler lezzetli ve kaliteli yemeğin yanında hoş vakit geçirmek de istemektedirler. Bu anlayıştan doğan atmosfer kavramı ise düzen, dekor ve hizmet kalitesinin yanında ambiyans unsurlarını da kapsamaktadır. Bu çalışmada bir mekanın duyu organları ile algılanabilen; ses, koku, sıcaklık ve aydınlatma gibi özelliklerini kapsayan ve müşterilerin algı, beklenti ve yargılarını önemli ölçüde etkilediği bilinen ambiyans kavramı üzerinde durulmuştur. Benzer şekilde yiyecek-içecek işletmelerinin gelişmesi ile paralel olarak gelişen menü çeşitlerinden biri olan çocuk menüsü de yine özellikle değişen sosyal yaşam ile çocukların, ailelerin satın alma kararlarına olan etkisi de göz önünde bulundurulduğunda öne çıkan diğer bir kavram olmakla birlikte bu çalışmanın diğer değişkenini oluşturmaktadır. Bu iki kavram literatürde üzerinde durulan farklı tür ve amaçlarda çalışmalara konu olan iki önemli kavramdır. Bu çalışmanın amacı ise bu iki kavramın çocuklu yiyecek-içecek işletmeleri müşterileri için önem ilişkisini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda söz konusu iki kavram arasındaki önem ilişkisinin literatürde ilk defa ele alınmasından dolayı emsal bir ölçeğe rastlanamamış ve bir ölçek geliştirme sürecine girilerek, gerekli ölçek geliştirme adımları izlenmiş ve bir “Yiyecek-İçecek İşletmelerindeki Tüketiciler İçin Çocuk Menüsü ve Ambiyans İlişkisinin Önemi” ölçeği oluşturulmuştur. Oluşturulan likert tipli ve nicel ölçek ile 395 katılımcıdan veri toplanması suretiyle araştırma gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler Spss 27 (statistical package for social sciences) istatistik paket programı ile analiz edilmiştir. Yiyecek-içecek işletmeleri nezdinde önem teşkil eden bu iki kavramın birbirleri ile ilişkisinin araştırılarak literatürde var olan boşluğun giderilmesi amaçlanan bu çalışma; araştırmanın problemi, amacı, önemi, varsayımları, sınırlılıkları ve tanımlarını içeren giriş bölümü, ilgili alanyazının bulunduğu kuramsal çerçeve bölümü, araştırmanın yönteminin irdelendiği yöntem bölümü, elde edilen veriler ile yapılan analizler sonucunda sağlanan bulgular ve bu bulguların yorumlarının yer aldığı bulgular ve yorumlar bölümü, bulgular ve yorumlarından yola çıkılarak varılan sonuçlar ve bu sonuçlar doğrultusunda varılan önerilerin bulunduğu sonuç ve öneriler bölümü olmak üzere 5 ayrı bölümden oluşmaktadır. Tüketicilerin hem kendileri hem de çocukları için çeşitli ambiyans unsurlarına önem verdikleri, katılımcıların yaşlarının, medeni durumlarının, çocuklarının yaş aralıklarının, yiyecek-içecek işletmeleirni ziyaret etme sıklıklarının çocuk menülerine yönelik tutumlarını etkilediğini gösterirken katılımcıların yaşlarının, medeni durumlarının, hane gelirlerinin, yiyecek-içecek işletmelerini ziyaret etme sıklıklarının ve işletmelerde yaptıkları harcamaların ambiyansa yönelik tutumlarını etkilediği görülmüştür. Kavramlar arasındaki ilişkinin derinlemesine ele alınması amacıyla oluşturulan toplamda 22 hipotezden 18’i kabul edilmiş, 4’ü reddedilmiştir. Araştırmanın amacına ve problemine uygun olarak söz konusu iki kavram arasındaki önem ilişkisi ise nötr olarak belirlenmiştir. Katılımcılar bir kavramı diğer kavramdan üstün görmemiş dolayısıyla bir üstünlük durumu saptanamamıştır. Çocuk sahibi yiyecek-içecek işletmeleri tüketicileri söz konusu iki kavrama eşit derece önem atfetmekte ve iki kavramın uyumlu olmasına dikkat etmektedir. Elde edilen veriler ve ulaşılan bulgular doğrultusunda yiyecek-içecek işletmelerine ve akademik çalışmalara yönelik bazı önerilerde bulunularak sonuçlar tartışılmıştır.While the concept of eating was previously limited to the satisfaction of a basic need, it has, with the changing and developing social life, become an activity endowed with new meanings and additional functions. Individuals seek psychological and social satisfaction while maintaining their eating practices. In this context, expectations toward food and beverage establishments, which have naturally emerged over time and continue to develop, have increased. Visitors expect not only delicious and highquality food but also a pleasant experience. The concept of atmosphere, which has emerged from this understanding, encompasses not only order, decoration, and service quality but also elements of ambiance. In this study, the concept of ambiance—defined as the characteristics of a place that can be perceived through the senses, such as sound, scent, temperature, and lighting, and which are known to significantly influence customers’ perceptions, expectations, and judgments—has been emphasized. Similarly, the children’s menu, which is one of the menu types that has developed in parallel with the development of food and beverage establishments, constitutes the other variable of this study, especially considering the increasing influence of children on family purchasing decisions within the context of changing social life. These two concepts are important subjects that have been addressed in the literature in various types and purposes of studies. The main aim of this study is to determine the importance of the relationship between these two concepts for customers with children in food and beverage establishments. In line with this purpose, since no comparable scale was found in the literature as this relationship had not been previously examined, a scale development process was initiated. The necessary steps of scale development were followed, and a Likerttype quantitative scale entitled “The Importance of the Relationship Between Children’s Menus and Ambience for Consumers in Food and Beverage Establishments” was developed. Data were collected from 395 participants using the developed scale, and the research was conducted accordingly. The obtained data were analyzed using the SPSS 27 (Statistical Package for the Social Sciences) software. This study, which aims to fill the gap in the literature by investigating the relationship between these two concepts that are of significance within the scope of food and beverage establishments, consists of five main sections: the introduction, which includes the research problem, aim, importance, assumptions, limitations, and definitions; the theoretical framework section, which contains the relevant literature; the methodology section, in which the research method is examined; the findings and discussion section, which includes the results obtained from the analyses and their interpretations; and the conclusion and recommendatioons section, which presents the conclusions and suggestions derived from the findings. The findings indicated that consumers attach importance to various ambiance elements for both themselves and their children, and that participants’ age, marital status, children’s age ranges, and frequency of visiting food and beverage establishments influence their attitudes toward children’s menus. Furthermore, it was found that participants’ age, marital status, household income, frequency of visiting food and beverage establishments, and their expenditure in these establishments affect their attitudes toward ambiance. Out of a total of 22 hypotheses developed to examine the relationship between the concepts in depth, 18 were accepted and 4 were rejected. In accordance with the aim and problem of the study, the importance of the relationship between the two concepts was determined to be neutral. Participants did not consider one concept superior to the other; therefore, no superiority was identified. Consumers with children in food and beverage establishments attach equal importance to both concepts and pay attention to the harmony between them. Based on the data obtained and the findings reached, several recommendations for food and beverage establishments and academic studies were presented and the results were discussed.