Yetişkin bireylerin ekolojik okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi: Balıkesir örneği

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Balıkesir ilinde yaşayan yetişkin bireylerin ekolojik okuryazarlık düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin cinsiyet, yaş ve meslek değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Nicel araştırma yaklaşımıyla yürütülen araştırmada betimsel ve ilişkisel tarama modeli benimsenmiş; örneklemi uygun örnekleme yöntemiyle belirlenen 400 yetişkin birey oluşturmaktadır. Veriler, Haktanır vd. (2024) tarafından geliştirilen Yetişkinler İçin Ekolojik Okuryazarlık Ölçeği ile toplanmış ve SPSS 27.0 programıyla analiz edilmiştir. Normallik analizleri doğrultusunda EKOY farkındalık Ölçeği, Bilgi Testi (2) ve ekolojik okuryazarlık puanları için parametrik testler; EKOY Bilgi Testi (1) bölümü için non-parametrik testler uygulanmıştır. Bulgular, katılımcıların ekolojik okuryazarlık puan ortalamasının yüksek düzeye yakın olduğunu ortaya koymaktadır. Cinsiyet ve meslek değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık saptanmazken yaş grupları arasında anlamlı farklılık belirlenmiş; 19- 25 ile 31-35 yaş grupları arasındaki fark hem ekolojik okuryazarlık hem de farkındalık bölümünde istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ekolojik okuryazarlık toplam puanı ile alt boyutlar arasındaki ilişki incelendiğinde; farkındalık boyutunun toplam puanla güçlü, bilgi boyutlarının (Bilgi 1 ve Bilgi 2) ise sırasıyla zayıf ve orta düzeyde pozitif ilişki gösterdiği saptanmıştır. Sonuç olarak farkındalık bölümünün bilgi bölümlerine kıyasla daha baskın olduğu, çevre eğitiminde bilgi bölümünü güçlendirecek sistematik yaklaşımlara ihtiyaç duyulduğu değerlendirilmektedir.The aim of this study is to determine the ecological literacy levels of adults living in Balıkesir province and to examine whether these levels differ according to gender, age, and occupation variables. A quantitative research approach was adopted, employing descriptive and relational survey models, with a sample of 400 adults determined through convenience sampling. Data were collected using the Ecological Literacy Scale for Adults developed by Haktanır et al. (2024) and analyzed with SPSS 27.0. Based on normality analyses, parametric tests were applied for the EKOY Awareness Scale, Knowledge Test (2), and ecological literacy scores, while non-parametric tests were used for the EKOY Knowledge Test (1) section. Findings revealed that participants’ mean ecological literacy score was close to a high level. No significant difference was found according to gender and occupation variables, whereas a significant difference was detected among age groups; the difference between the 19-25 and 31-35 age groups was statistically significant in both ecological literacy and the awareness section. When the relationship between the total ecological literacy score and the subscales was examined, the awareness dimension showed a strong positive correlation with the total score, while the knowledge dimensions (Knowledge 1 and Knowledge 2) showed weak and moderate positive correlations, respectively. In conclusion, the awareness section was found to be more dominant than the knowledge sections, indicating the need for systematic approaches to strengthen the knowledge dimension in environmental education.