Beden eğitimi öğretmen adaylarinin öz yeterlik düzeyleri ve öğretim sürecine ilişkin görüşleri

Abstract

Geleceğin şekillenmesinde oldukça önemli bir yere sahip olan öğretmen adaylarının, nitelikli birer öğretmen olabilmeleri için onları hazırlayan eğitim programlarının etkililiğini araştırmak oldukça önemlidir. Bu çalışma, öğretmen adaylarının, mesleki ve öz yeterliklerini etkileyebilecek faktörleri anlayabilmek, bu faktörlerin ve eğitim programlarının mesleğe hazır olma hissine nasıl katkıda bulunduğunu belirlemeyi amaçlamıştır. Bu amaç ile lisans ve sertifika programının etkililiği derinlemesine araştırılmıştır. Araştırmanın nicel örneklemini 239, nitel örneklemini ise 8 beden eğitimi ve spor öğretmen adayı oluştururken karma yöntemler deseni uygulanmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış odak grup görüşmesi ve anketler yoluyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS ve Jamovi programları kullanılarak betimsel, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H, post-hoc testleri; Nitel veriler için MAXQDA programı kullanılarak, içerik analizi uygulanmış temalar, alt kodlar, hiyerarşik kodlar, frekanslar oluşturulmuştur.Araştırma sonuçlara göre; cinsiyet, yaş, akademik başarı, bölüm tercih etme nedeni, deneyim değişkenlerinin öz yeterlikleri üzerinde etkisi olmadığı görülürken öğretmenlik mesleğini tercih etme durumunun formasyon eğitimi alan adaylar üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Her ne kadar nicel araştırma sonuçlarına göre, her iki gruba ait adayların mesleğe yönelik orta-yüksek öz yeterlik gösterdiği belirlenmişse de nitel araştırma sonuçlarına göre adayların oldukça kısıtlı alanda kendilerini yeterli gördükleri saptanmıştır. Adaylar mevzuat, hak ve sorumluluklar, pedagojik, alan ve mesleki beceriler üzerinde ciddi eksiklikler yaşadıkları belirlenmiştir. Öğretmenlik uygulaması ve antrenörlük deneyiminin algılanan yeterlik üzerinde önemli bir etken olduğu saptanırken eğitim programlarının adayları öğretmen olarak hazırlamakta yetersiz kaldığı ve geliştirilmeye ihtiyacı olduğu belirlenmiştir. Eğitim kurumlarının daha nitelikli öğretmenler yetiştirebilmeleri için öğretmen adaylarının bilgi ve farkındalık düzeylerini arttırarak daha fazla uygulamaya yer verecek şekilde öğretim programlarını gözden geçirmeleri önerilmektedir.Examining the effectiveness of teacher education programs that prepare teacher candidates -who hold pivotal role in shaping the future-is crucial for ensuring their professional competence and readiness. The study aims to identify the factors that may influence the professional and self efficacy of preservice teachers and examine how these factors and teacher education programs contribute to their sense of readiness for the profession. For this objective, the effectiveness of the undergraduate and certificate programs was extensively investigated. The study employed a mixed methods approach, incorporating a quantitative sample of 239 and a qualitative sample of 8 physical education and sports teacher candidates. Data were collected through semi-structured focus group interviews and surveys. Quantitative data were analyzed using SPSS and Jamovi programs through descriptive, Mann-Whitney U, Kruskal- Wallis H and post-hoc tests. For qualitative data, content analysis was conducted using MAXQDA program, generating themes, subcodes, hierarchical codes, and frequency distributions. The findings revealed that candidates generally exhibit medium to high levels of self-efficacy for the teaching profession. Conversely, qualitative results indicated that they perceived themselves as competent in only a limited number of areas. Additionally, variables such as gender, age, academic success, reasons for choosing a department and prior experience had no impact on self-efficacy. However, the decision to pursue a teaching career was found to influence candidates enrolled in a teacher certification program. Candidates were found to have significant shortcomings in their knowledge of laws, rights and obligations, pedagogical, subject specific and professional skills. It was concluded that teaching practice and coaching experience significantly influenced perceived competence; nevertheless, educational programs were found to be insufficient in adequately preparing individuals for teaching and required development. To improve teacher qualifications, educational institutions should reassess their programs to enhance teacher candidates’ knowledge and awareness while integrating more practical experience.