Fatma Ana üzerine anlatılan efsaneler

Abstract

Hz. Fatma, Türk kültüründe tarihî kişiliğinden sıyrılarak Fatma Ana adıyla efsanevî bir kişiliğe dönüşmüştür. Onun efsanevî bir kimlik kazanmasında, Türk-İslâm dünyasında sahip olduğu dinî ve kutsî mevki etkili olmuştur. Fatma Ana’nın bu rolü, eski Türk kültüründeki “iye” anlayışı ile bütünleşmiş ve Fatma Ana kültü oluşmuştur. Fatma Ana kültü içerisinde Fatma Ana’ya bağlı pek çok inanış ve uygulama ile bunlara bağlı olarak anlatılan efsaneler mevcuttur. “Kült” temelli araştırmalarda halkbilimcilerin inanış ve uygulamalar ile edebî metinleri bir arada değerlendirmeleri önemlidir. Fatma Ana kültüne bağlı olarak anlatılan efsaneler de bu açıdan örnek arz etmektedir. Bu çalışmada efsanelerde Fatma Ana’nın rolü ele alınmış, ayrıca bu efsanelerin kültürel kodları ve motifleri incelenmiştir.

Hazrat Fatima became to a legendary identity with the Fatma Ana name scraped from the date identity in the Turkish culture. Her owned religious and sacred role has been effective in the Turkish-İslam word to her gaining legendary an identity. This role of Fatma Ana integrated with idea of dominant spirit in old Turkish culture and became Fatma Ana cult. There are many beliefs and practices and legens described related to these in the Fatma Ana cult. It is important that folklorist evaluate together beliefs and practices with literary texts in the cult research. It is important that the legends described about Fatma Ana in this respect as well. In this study, evaluated the role of Fatma Ana in the legends, also studied cultural codes and motives of these legends.