Ortaokul ve lise öğrencilerinin matematik kavramına ilişkin sahip oldukları metaforlar

Abstract

Çalışmanın temel amacı, ortaokul ve lise öğrencilerinin “matematik” kavramına yönelik sahip oldukları düşüncelerin metaforlar aracılığıyla ortaya çıkarılması ve bu kavramların karşılaştırılmasıdır. Bu bağlamda yapılan çalışma 2012- 2013 eğitim-öğretim yılının birinci döneminde üç devlet okulunda öğrenim görmekte olan toplam 400 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri araştırmacılar tarafından hazırlanan “Matematik Metaforları Anketi” ile toplanmıştır. Anket iki sorudan oluşmaktadır. Birinci soru “Matematik bir besin türü olsaydı ………. olurdu; çünkü, ………..”, İkinci soru da “Matematik bir ulaşım aracı olsaydı ………. olurdu; çünkü, ………..” şeklindedir. Öğrencilerden ilk boşluğa matematik hakkında istenilen kategoride bir metafor yazmaları, ikinci boşluğa da bu metaforu seçme nedenini yazmaları istenmiştir. Çalışmadan elde edilen veriler içerik analizi ve betimsel istatistiklerden yararlanarak analiz edilmiştir. Çalışmadan elde edilen metaforlar öncelikle anlamlı ve anlamsız olmasına bakılmaksızın listelenmiştir. Bir sonraki aşamada, üretilen metaforlar içerisinden geçersiz olanlar listeden çıkarılmıştır. Üretilen metaforlar “matematik” kavramına ilişkin sahip oldukları ortak özellikler bakımından irdelenerek, 5 farklı kavramsal kategori altında toplanmıştır. Bu kavramsal kategoriler; matematiğin kapsamı, matematiğin zorluğu/kolaylığı/doğası, matematiğin gerekliliği, öğrenci ilgi/tutumu, öğretmen ilgi/tutumu şeklindedir. Çalışmanın sonucunda öğrencilerin matematiğe yönelik ürettikleri metaforlar karşılaştırılmıştır. Özellikle matematiğin kapsamı kategorisinde lise öğrencilerinin ortaokul öğrencilerinin yaklaşık 2 katı oranında metafor üretmesi dikkati çekmiştir. Bu durum, lise matematik müfredatının ortaokul matematik müfredatına göre daha geniş kapsamlı olmasıyla ilişkilendirilebilir.

The main purpose of this study is to reveal the thoughts that middle school students’ and high school students’ possess about the concept of ‘Mathematics’ through metaphors and to compare these metaphors. The study was carried out together with 400 students in three public schools during autumn semester of 2012-2013 academic year. The research data was collected with the "Mathematics Metaphors Questionnaire" which prepared by the researchers. Questionnaire consists of two questions . The first question is "If mathematics was a type of food, it would be..... because ........... ", and the second question is "If mathematics was an animal, it would be..... because ........... ". It was asked students for writing a metaphor at first gap in the desired category about mathematics and also write the reason of selecting this metaphor at the second gap. Both content analysis and descriptive statistics were used for data analysis. Metaphors derived from the study were listed regardless of whether they were meaningful or not. In the next step, metaphors which were invalid removed from the list. Metaphors were grouped under five different categories accordingly having common characteristics in terms of the concept of "mathematics". These categories are “extent of mathematics”, "difficulty/ easiness/ nature of mathematics", "the necessity of mathematics" , "student interest / attitude", "teacher interest / attitude". At the end of the study, metaphors that students produced through mathematics were compared. Especially in the category of "extend of mathematics", high school students produced metaphors two times rate compared to middle school students. This situation can be associated with being more extensive of high schools mathematics curriculum compared to middle schools' mathematics curriculum.