Öğretimde yapay zekâ kullanımı çalıştayına katılan öğretmenlerin farkındalık, kaygı, tutum ve görüşlerinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, öğretimde yapay zekâ kullanımı çalıştayına katılan öğretmenlerin yapay zekâya ilişkin farkındalıklarının, yapay zekâ kaygılarının ve yapay zekâya yönelik tutumlarının çalıştay öncesine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Çalışmada ayrıca öğretmenlerin öğretimde yapay zekâ kullanımı çalıştayı hakkındaki görüşlerinin belirlenmesi de amaçlanmıştır. Araştırma nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntemler deneysel araştırma deseni ile yürütülmüştür. Çalışmanın nicel bölümünde, tek grup ön-test son-test deneysel deseni, nitel bölümünde ise durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Türkiye’nin batısındaki bir il merkezinde devlet ve özel anaokullarında görev yapmakta olan 30 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklem uygun örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmada veri toplamak için araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formu, Öğretmenlerin Yapay Zekâ Farkındalık Düzeyi Ölçeği, Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği, Yapay Zekâya Yönelik Genel Tutum Ölçeği ve yazılı görüş alma formu kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde ilişkili ölçümlerde t-testi ve nitel verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Nicel verilerin analizi sonucunda, öğretimde yapay zekâ kullanımı çalıştayına katılan öğretmenlerin yapay zekâ farkındalık düzeylerinin çalıştay sonrasında anlamlı biçimde arttığı belirlenmiştir. Yapay zekâ kaygı düzeylerine ilişkin bulgular incelendiğinde, çalıştay sonrasında öğretmenlerin yapay zekâ kaygılarında anlamlı bir azalma olmuştur. Yapay zekâya yönelik tutumlar açısından ise tutum puanlarında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Nitel verilerin analizi sonucunda, öğretmenlerin çalıştay öncesinde yapay zekâyı daha çok insana benzeterek tanımladıkları, çalıştay sonrasında ise yapay zekâyı daha sistematik, işlevsel ve eğitim bağlamıyla ilişkili biçimde ele almaya başladıkları belirlenmiştir. Çalıştay sonrasında öğretmenlerin yapay zekâ uygulamalarına ilişkin avantaj algılarının güçlendiği, dezavantajlara yönelik kaygılarının azaldığı, yapay zekânın öğretim süreçlerini destekleyici bir araç olarak değerlendirdikleri, yapay zekâ uygulamalarını derslerinde kullanmaya yönelik güçlü bir niyet geliştirdikleri görülmüştür. Araştırma sonuçları doğrultusunda, öğretmenlere yönelik planlı ve uygulama temelli yapay zekâ eğitimlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.The purpose of this study was to investigate whether the awareness, anxiety, and attitudes of teachers participating in a workshop on the use of artificial intelligence in instruction had changed before and after the workshop. The study also aimed to determine teachers’ opinions about the workshop on the use of artificial intelligence in instruction. The research was conducted using a mixed-methods experimental research design that combined qualitative and quantitative research methods. A single-group pre-test post-test experimental design was used in the quantitative part of the study, while a case study was used in the qualitative part. The study group consisted of 30 teachers working in public and private preschools in a city center in the west of Türkiye during the 2023-2024 academic year. The sample was determined using the convenience sampling method. To collect data for the research, a personal information form prepared by the researcher, the Teachers’ Artificial Intelligence Awareness Scale, the Artificial Intelligence Anxiety Scale, the General Attitude Towards Artificial Intelligence Scale, and the written opinions form were used. The t-test for related measures was used to analyze quantitative data, and content analysis was used to analyze qualitative data. The analysis of quantitative data revealed that the artificial intelligence awareness levels of teachers who participated in the workshop on the use of artificial intelligence in instruction increased significantly after the workshop. The results regarding artificial intelligence anxiety levels indicated a significant decrease in teachers’ artificial intelligence anxiety after the workshop. In terms of attitudes towards artificial intelligence, no significant difference was found in attitude scores. Analysis of qualitative data revealed that teachers tended to define artificial intelligence in human-like terms before the workshop, whereas after the workshop, they began to approach artificial intelligence in a more systematic, functional, and education-related manner. After the workshop, it was observed that teachers’ perceptions of the advantages of artificial intelligence applications strengthened, their anxieties about the disadvantages decreased, they evaluated artificial intelligence as a tool that supports instructional processes, and they developed a strong intention to use artificial intelligence applications in their lessons. Based on the research results, recommendations were made to expand planned and practice based artificial intelligence trainings for teachers.