Kimya öğretmen adaylarının üretken yapay zeka destekli ders planı hazırlamasına yönelik görüşleri

Abstract

Bu çalışmada, kimya öğretmen adaylarının üretken yapay zekâ destekli ders planı hazırlamaya yönelik görüşleri, kullanım durumları ve ders planı hazırlarken izledikleri yolları eğitim öncesi ve sonrası bağlamında incelenmiştir. Çalışmada, üretken yapay zekâ araçlarının pedagojik amaçlarla nasıl yönlendirilerek kullanılabileceğini ve verilen eğitim sonrasında bu sürecin nasıl değiştiğini anlamaya odaklanan süreç odaklı nitel tek durum deseni benimsenmiştir. Çalışma grubunu, kimya öğretmenliği programının 3. ve 4. sınıflarında öğrenim gören öğretmen adayları oluşturmuştur. Ön görüşmelere 24 kimya öğretmen adayı yer alırken, yürütülen eğitime bu gruptan 11 öğretmen adayı katılmış ve eğitim uygulaması sonrasında bu öğretmen adaylarıyla son görüşmeler yapılmıştır. Adayların hazırladıkları ders planları destekleyici veri kaynağı olarak değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında öğretmen adaylarına ChatGPT, Gemini, NotebookLM, Claude ve Poe gibi üretken yapay zekâ destekli metin tabanlı araçların ders planı hazırlamada kullanımına ve etik ilkelere yönelik dört saatlik bir işlik çalışması uygulanmıştır. Veriler, eğitim öncesi ve sonrası kullanılan görüşme formları aracılığıyla yüz yüze ikili görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Çalışmada, öğretmen adaylarının hepsinin yapay zekâ araçlarını derslerinde etkin olarak kullandığı ve büyük kısmının da ders planı hazırlamada yapay zekâ araçlarını kullandığı belirlenmiştir. Eğitim öncesinde hazırladıkları ders planlarında kimya öğretmen adaylarının hemen hepsi ChatGPT kullanımını tercih ederken, eğitim sonrasında ise farklı üretken yapay zekâ araçlarını daha bilinçli kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Eğitim öncesinde kimya öğretmen adaylarının önemli bir kısmının istem yazma konusunda sınırlı bilgiye sahip olduğu ve etik ilkelerden haberdar olmadığı görülürken, eğitim sonrası hepsinin istemin ne olduğunu öğrendiği ve ders planlarında 5S istem modelini kullandığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma sonunda öğretmen eğitimine yönelik önerilere yer verilmiştir.This study examines perspectives, use cases, and methods of preparing lesson plans using generative AI-assisted tools, both before and after training, among prospective chemistry teachers. The study employed a process-oriented, qualitative, single-case design, focusing on understanding how generative AI tools can be utilized for pedagogical purposes and how this process changed following the training. The study group consisted of prospective chemistry teachers in the 3rd and 4th years of the chemistry teacher training program. Twenty-four prospective chemistry teachers participated in pre-interviews, and 11 of them attended the training. Final interviews were conducted with these prospective chemistry teachers after the training. The lesson plans prepared by the prospective chemistry teachers were used as a supporting data source. As part of the study, a four-hour workshop was conducted for prospective teachers on the use of generative AI-assisted text-based tools such as ChatGPT, Gemini, NotebookLM, Claude, and Poe in lesson plan preparation and on ethical principles. Data were collected through face-to-face interviews using pre- and posttraining interview forms. The study determined that all prospective chemistry teachers actively used artificial intelligence tools in their lessons, and a large majority used AI tools in preparing lesson plans. Before the training, almost all prospective chemistry teachers preferred using ChatGPT in their lesson plans, while after the training, they used different generative AI tools more consciously. Before the training, a significant portion of prospective chemistry teachers had limited knowledge of prompt writing and were unaware of ethical principles; after the training, all of them learned what a prompt is and used the 5S prompt model in their lesson plans. The study concludes with recommendations for teacher training.