Türkiye’de dolaylı vergilerin yapısının incelenmesi

Abstract

Türkiye’de tarihsel süreç içerisinde genellikle dolaylı vergiler, dolaysız vergilere nazaran daha büyük bir paya sahip olmuştur. Dolaylı vergilerin birçok avantajı olmasının yanında bazı dezavantajlı yönleri de mevcuttur. Bu çalışmanın amacı, dolaylı vergilerin vergi idaresi ve mükellef açısından olumlu ve olumsuz yönlerini ortaya koymaktır. Çalışmada öncelikle teorik literatür incelenmiş ve dolaylı vergilerle ilgili kavramsal bilgilere yer verilmiştir. Sonrasında dolaylı vergilerin Türkiye’de çeşitli yönleriyle uygulanma sonuçları değerlendirilmiştir. Ayrıca OECD ülkelerinde dolaylı vergilerin toplam vergiler içerisindeki payı incelenmiştir. Bu amaca yönelik olarak, resmi kurumların verilerinden yararlanılmıştır. Sonuç itibariyle dolaylı vergilerin Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde önemli bir paya sahip olduğu anlaşılmıştır. ABD, Kanada, Fransa, Norveç gibi gelişmiş ülkelerde ise daha ziyade gelir ve kazançlar üzerinden alınan vergilerin ağırlıklı olduğu sonucuna varılmıştır.

In the historical process in Turkey usually indirect taxes has been compared to a larger share of direct taxes. Indirect taxes have many advantages as well as some disadvantages. The aim of this study is to determine the positive and negative aspects of indirect taxes in terms of tax administration and taxpayer. Firstly, theoretical literature is examined and conceptual information is given about indirect taxes. After various aspects of the implementation of indirect taxes results were evaluated in Turkey. Furthermore, the share of indirect taxes in total taxes in OECD countries were examined. For this purpose, the data of the official institutions were used. As a result, the indirect taxes in developing countries such as Turkey it was found to have a significant share. It is concluded that taxes on income and earnings are predominant in developed countries such as USA, Canada, France and Norway.