İş sağlığı okuryazarlığı, psikolojik rahatlık ve kapsamlı iş gereksinimlerinin, güvenlik iklimi ile ilişkisi

Abstract

Bu araştırma sağlık çalışanlarında iş sağlığı okuryazarlığı, psikolojik rahatlık ve kapsamlı iş gereksinimlerinin, güvenlik iklimi ile ilişkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kesitsel tipteki çalışma Mart 2024-Mayıs 2025 tarihleri arasında Balıkesir kent merkezindeki bir kamu hastanesinde Helsinki Deklarasyonuna uygun olarak yürütüldü. Örnek büyüklüğü, Epi Info 7.2. programında, 3813 kişilik evrende, %95 güven düzeyinde, %50 prevalans, %3 sapma ile 834 hesaplanmış olup 850 kişiye tabakalı örnekleme yöntemiyle ulaşıldı. Araştırmanın bağımlı değişkeni Güvenlik İklimi düzeyidir. Tek değişkenli analizlerde t testi, ANOVA (posthoc:Tukey HSD), ileri analizlerde lineer regresyon analizi kullanıldı. Katılımcıların Güvenlik İklimi Ölçeği puanı 60.96±12.45, İş Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği puanı 83.99±12.86, Psikolojik Rahatlık Ölçeği puanı 23.56±4.46, Kapsamlı İş Gereksinimleri Ölçeği puanı 3.51±0.65’tir. Lineer regresyon analizi sonucunda Güvenlik İklimi Ölçeği puanı mesleği sağlık / destek personeli olan kişilerde (β=0.861; %95 GA 0.08; 1.64), iş sağlığı güvenliği bilgilerine medya ve arkadaşlar aracılığıyla ulaşanlarda (β=4.220; %95 GA 2.47; 5.96), istatistiksel anlamlı düşüktür. Bulunulan birimdeki çalışma süresi arttıkça (β= -0.287; %95 GA -0.45; -0.12), iş gereksinimlerinin karşılanması azaldıkça (β=0.116; %95 GA 0.08; 0.14), iş sağlığı okuryazarlığı azaldıkça (β=0.226; %95 GA 0.16; 0.28), psikolojik rahatlık azaldıkça (β=0.590; %95 GA 0.41; 0.76), kapsamlı iş gereksinimleri azaldıkça (β=1.810; %95 GA 0.67; 2.94), Güvenlik İklimi Ölçeği puanı azalmaktadır (R2=0.310, Adj. R2=0.304, F=53.963, p=0.000, Durbin-Watson=2.056). Araştırmada İş Sağlığı Okuryazarlığı, Psikolojik Rahatlık, Kapsamlı İş Gereksinimleri iyi düzeyde, Güvenlik İklimi orta düzeyde bulunmuştur. Çalışanların iş güvenliğini iklimlerini geliştirmede iş sağlığı okuryazarlıklarının, psikolojik rahatlıklarının, iş gereksinimlerinin artırılması önerilmektedir.This study was conducted to determine the relationship between occupational health literacy, psychological safety and comprehensive work-related needs with safety climate in healthcare workers. The cross-sectional study was conducted in accordance with the Declaration of Helsinki between March 2024 and May 2025 at a public hospital located in the city center of Balıkesir. The sample size was calculated as 834 with a prevalence of 50% and deviation of 3% at 95% confidence level in a population of 3813 people in Epi Info 7.2. programme and 850 people were reached by stratified sampling method. The dependent variable of the research is the level of Safety Climate. In univariate analyses, t test, ANOVA (posthoc: Tukey HSD) and linear regression analysis were used in further analyses. The mean score of the Safety Climate Scale among participants was 60.96±12.45, the Occupational Health Literacy Scale was 83.99±12.86, the Psychological Safety Scale was 23.56±4.46, and the Comprehensive Work-Related Needs Scale was 3.51±0.65. According to the results of the linear regression analysis, the Safety Climate Scale score was statistically significantly lower among individuals working as health/support staff (β=0.861; 95% CI 0.08; 1.64) and those who obtained occupational health and safety information through media and friends (β=4.220; 95% CI 2.47; 5.96). Furthermore, the Safety Climate Scale score decreased as the duration of employment in the current unit increased (β=-0.287; 95% CI -0.450; -0.124), as the fulfilment of job requirements decreased (β=0.116; 95% CI 0.08; 0.14), as occupational health literacy decreased (β=0.226; 95% CI 0.16; 0.28), as psychological safety decreased (β=0.590; 95% CI 0.41; 0.76), and as comprehensive work-related needs decreased (β=1.810; 95% CI 0.67; 2.94) (R²=0.310, Adj. R²=0.304, F=53.963, p=0.000, Durbin-Watson=2.056). In the study, Occupational Health Literacy, Psychological Safety, and Comprehensive Work-Related Needs were found to be at good levels, while Safety Climate was observed at a moderate level. It is recommended to enhance employees’ occupational health literacy, psychological safety, and fulfillment of work-related needs to improve the safety climate in the workplace.