Işık konusu ile ilgili yapılan çalışmaların sistematik literatür incelemesi

Abstract

Problem Durumu: Türkiye’de ışık ünitesinin öğretimi, içeriği, uygulamaları boyutunda yapılan araştırmaların betimlenmesi ışık ünitesi ve fen bilimleri öğretimine katkı sunması açısından önemlidir. Bu çalışmada “Işık konusu ile ilişkili araştırmaların, araştırmalarda kullanılan anahtar kelimeler, kullanılan bilimsel araştırma yöntemleri, araştırma modelleri, evren ve örneklemleri, kullanılan ölçekler, araştırmalarda kullanılan istatistikî yöntemler, veri toplama araçları ve yazarları ile ilgili bilgilerin nasıl bir dağılım göstermektedir?” sorusuna cevaplar aranmıştır. Amaç: Işık konusu ile ilgili Türkiye’de yapılmış lisansüstü çalışmalar, Türkiye’de ve yabancı ülkelerde yayımlanmış makaleler araştırma amaç ve alt amaçları doğrultusunda incelenerek, fen öğretimi, ışık ünitesi öğretimi açısından literatüre katkı sunması amaçlanmıştır. Bu nedenle araştırmanın amacı “Işık konusu ile ilgili yapılan çalışmaların sistematik literatür incelemesinin yapılması şeklindedir. Araştırmanın alt problemleri aşağıdaki gibi belirlenmiştir.  Çalışmaların yıllara göre dağılımları nasıldır?  Çalışmaların tez türüne göre dağılımları nasıldır?  Çalışmaların sayfa sayısı nasıl bir dağılım göstermektedir?  Çalışmaların yazarlarının cinsiyet dağılımları nasıldır?  Çalışmalarda kullanılan anahtar kelimeler nasıl bir dağılım göstermektedir?  Çalışmaların araştırma yöntemi açısından nasıl bir dağılım göstermektedir?  Çalışmaların araştırma modeli açısından nasıl bir dağılım göstermektedir?  Çalışmalardaki katılımcı kitlesi nasıl bir dağılım göstermektedir?  Çalışmalardaki istatistiksel yöntemler nasıl bir dağılım göstermektedir?  Çalışmalarda kullanılan ölçme araçları nasıl bir dağılım göstermektedir? Yöntem: Bu çalışma nitel yöntemle kurgulanmıştır. Araştırma modeli sistematik literatür taramasıdır. Araştırma örneklemini 2012-2022 yılları arasında Türkiye’de yayımlanmış 47 lisansüstü tez, TRdizin, Education Resources Information Center (ERIC) ve Social Sciences Citation Index (SSCI) veri tabanları taranarak konu hakkında yayımlanmış 51 makale olmak üzere toplam 98 çalışma oluşturmaktadır. Araştırma kapsamına giren çalışmaların literatür taraması için iki form hazırlanmıştır. Bu formlardan birincisi lisansüstü tezlerin, ikincisi ise makalelerin incelenmesi amacıyla kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen, uzman görüşü alınan formlar aracılığı ile çalışmalar betimlenmiştir. İnceleme formlarından elde edilen veriler Microsoft Excell programına aktarılmıştır. Verilerin istatikleri yüzde-frekans hesaplamaları yapılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulguları görselleştirmek ve anlamlı hale getirmek için tablolar oluşturulmuştur. Bulgular ve Sonuç: Araştırmada, yüksek lisans tezlerinin sayısı genellikle doktora tezlerinden fazla, 2019 yılı, toplam tez sayısının en yüksek yıl olduğu, yüksek lisans tezlerinin sayfa sayısı, doktora tezlerinden daha fazla olduğu, nicel araştırmaların tezlerde en yaygın kullanılan yöntem olduğu, deneysel desenlerin araştırmalarda daha fazla tercih edildiği, çalışmaların katılımcı kitlesini daha çok öğrencilerin oluşturduğu, çalışmalarda en sık kullanılan anahtar kelimelerin ışık ve fen eğitimi olduğu, tezlerde en çok kullanılan veri analizi betimsel analiz ve bağımlı-bağımsız T testleri iken, makalelerde içerik analizinin daha sık kullanıldığı, tezlerin yarısından fazlasını kadın yazarlar oluştururken makalelerde erkek yazarların sayısının daha fazla olduğu ve çalışmalarda en çok tercih edilen ölçeğin akademik başarı testi olduğu ulaşılan sonuçlardandır.