Çocuklarda dil gelişiminin değerlendirilmesinde bir anlatı analizi yaklaşımı olarak öykü anlatımı

Abstract

Dil ve konuşmanın değerlendirmesinde farklı yaklaşımlar kullanılmaktadır. Erken çocukluk ve okul çağındaki çocukların dil gelişiminin değerlendirilmesinde temelde iki yaklaşım bulunmaktadır. Bu yaklaşımlar; norm bağımlı yaklaşım ve ölçüt bağımlı yaklaşımdır. Dil gelişimi değerlendirmede dinamik değerlendirme yöntemlerinden biri olarak anlatı analizi kullanılmaktadır. Anlatı yeteneklerini değerlendirmede sıklıkla öykü tekrarı yöntemi ya da olay içeren öykü oluşturma yöntemi kullanılmaktadır. Kullanılan diğer yöntemler ise beceri ya da rutin olayları tanımlama, yazısız resimli kitaba bakarak öykü oluşturma ve kişisel deneyimlerini anlatmadır. Anlatı analizi yaklaşımlarından biri olan öykü anlatma, çocukların kullanım dilini genişletme, ayrıntıları hatırlama, tekrarlama, özet yapma gibi becerilerini desteklemektedir. Bu sebeple öykü anlatma becerileri dilin kullanımı açısından büyük önem taşımaktadır. Öyküleme analizi için formal ve informal araçlar kullanılmaktadır. Öykü anlatma, çocukların sözel dil ve dinleme becerilerini desteklemektedir. Bu iki temel beceri okuma ve yazma becerilerinin desteklenmesi için büyük önem taşımaktadır. Ülkemizde anlatı analiziyle ilgili sınırlı sayıda araştırma bulunmaktadır. Özellikle hem okul öncesi hem de ilköğretim çağında olan çocukların dil ve bilişsel gelişim özelliklerinin belirlenmesi ve gelişimsel ihtiyaçlarının saptanması için bu yöntemin kullanılarak bilimsel çalışmalar yapılmasının gerektiği düşünülmektedir. Bu makale çocukların anlatı gelişim dönemlerine, öyküleme analizi yöntemlerine ve bu yöntemin eğitimsel açıdan önemine yer vermiştirDifferent approaches to assessment of language and speech are used in the literature. There are two basic approaches in the assessment of language development of children in early childhood and school-age years. These approaches include norm referenced and criterion referenced approaches. Also, narrative analysis, a dynamic assessment method, is used in evaluating language development. Other widely employed methods include defining skills or routine cases, narration from wordless picture book and telling personal experience. Story telling supports the development of children’s pragmatic language skills and skills such as remembering details, retelling, and summarizing. Therefore, storytelling skills are essential for pragmatic language. Formal and informal tolls are used for storytelling analysis. Storytelling supports children verbal language and listening skills. These two basic skills are fundamental in supporting the reading and writing skills. Limited research on narrative analysis exists in Turkish literature. It is imperative conducting research studies using narrative analysis method to determine developmental characteristics of children pertaining to language and cognition and to identify developmental needs of children, particularly in early childhood and elementary education stages. This paper discusses the narrative skill development and narrative analysis methods, and emphasizes the importance of narrative analysis from educational point of view.