Osmanlı Devleti Okmeydanlarında Menzil Okçuluğu Eğitimi

Abstract

Menzil okçuluğu ilk olarak nerede ve ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmemekle birlikte Türk tarihi için çok önemli bir yere sahip olan Dede Korkut hikayelerindeuzağa ok atmak olarak rastlanılmaktadır (Yücel, 2015:67). Menzil Okçuluğu, Osmanlı Devleti’nin en önemli sporlarından biri olduğu söylenebilir. Çünkü sadece menzil okçuluğu için hemen hemen bütün önemli şehirlerinde ok meydanı kurulmuştur. İlk ok meydanının nerede kurulduğuna dair ise çeşitli fikirler mevcuttur. Kunter, ilk ok meydanının Bursa da yapıldığını belirtirken (Kunter, 1942), Yücel, Edirne olarak bildirmiştir. Asıl olan ise 38 farklı meydan ve 100 den fazla menzil olduğudur (Yücel, 2015:69; Acar ve Özveri, 2017). Evliya Çelebi de Seyahatname adlı eserinde birçok şehirde ok meydanının varlığından söz etmiştir (Akın Zorba, 2014). Osmanlı Devleti’nde menzil okçusu olabilmek yani kemankeş sayılabilmek için ahlaki ve fiziki yeterliliğe sahip olmak gerekirdi. Kemankeş eğitimi oldukça zorluydu. Meydanlarda atış yapmadan önce bir atıcının, bir üstatdan ilk olarak Küçük kabza ve Büyük Kabza alması gerekirdi(Güven, 1999). Atıcıların (kemankeş) yalnız iyi birer atıcı olması yetmezdi. Aralarında her türlü rekabetin üstünde, saygı ve sevgiye dayanan bir dostluk ve kardeşlik havasının esmesine de dikkat edilirdi. İhtiyarlara, kıdemli atıcılara ve üstada saygı göstermek şarttı. Risalelerde, ünlü okçuların bibyografileri verilirken sadece atıcılık gücü değil, aynı zamanda ne kadar sağlam bir kişilik ve karakter sahibi oldukları da belirtilirdi (Göksu, 2018). Bu çalışmada menzil okçusu olabilmek için gerekli olan eğitimin sistematik ve bilimsel olarak nasıl verildiği üzerinde durularak menzil okçuluğu bağlamında bir eğitimi kurumu olarak okçuluğun şahsiyet ve değerler eğitimi boyutu da eldeki kaynaklar ışığında açıklanmaya çalışılmıştır.