Osmanlı devleti okmeydanlarında menzil okçuluğu eğitimi

Abstract

Menzil okçuluğu ilk olarak nerede ve ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmemekle birlikte Türk tarihi için çok önemli bir yere sahip olan Dede Korkut hikayelerindeuzağa ok atmak olarak rastlanılmaktadır (Yücel, 2015:67). Menzil Okçuluğu, Osmanlı Devleti’nin en önemli sporlarından biri olduğu söylenebilir. Çünkü sadece menzil okçuluğu için hemen hemen bütün önemli şehirlerinde ok meydanı kurulmuştur. İlk ok meydanının nerede kurulduğuna dair ise çeşitli fikirler mevcuttur. Kunter, ilk ok meydanının Bursa da yapıldığını belirtirken (Kunter, 1942), Yücel, Edirne olarak bildirmiştir. Asıl olan ise 38 farklı meydan ve 100 den fazla menzil olduğudur (Yücel, 2015:69; Acar ve Özveri, 2017). Evliya Çelebi de Seyahatname adlı eserinde birçok şehirde ok meydanının varlığından söz etmiştir (Akın Zorba, 2014). Osmanlı Devleti’nde menzil okçusu olabilmek yani kemankeş sayılabilmek için ahlaki ve fiziki yeterliliğe sahip olmak gerekirdi. Kemankeş eğitimi oldukça zorluydu. Meydanlarda atış yapmadan önce bir atıcının, bir üstatdan ilk olarak Küçük kabza ve Büyük Kabza alması gerekirdi(Güven, 1999). Atıcıların (kemankeş) yalnız iyi birer atıcı olması yetmezdi. Aralarında her türlü rekabetin üstünde, saygı ve sevgiye dayanan bir dostluk ve kardeşlik havasının esmesine de dikkat edilirdi. İhtiyarlara, kıdemli atıcılara ve üstada saygı göstermek şarttı. Risalelerde, ünlü okçuların bibyografileri verilirken sadece atıcılık gücü değil, aynı zamanda ne kadar sağlam bir kişilik ve karakter sahibi oldukları da belirtilirdi (Göksu, 2018). Bu çalışmada menzil okçusu olabilmek için gerekli olan eğitimin sistematik ve bilimsel olarak nasıl verildiği üzerinde durularak menzil okçuluğu bağlamında bir eğitimi kurumu olarak okçuluğun şahsiyet ve değerler eğitimi boyutu da eldeki kaynaklar ışığında açıklanmaya çalışılmıştır.

While the range archery is not known exactly where and when it was first performed, Dede Korkut stories, which have a very important place in Turkish history, are encountered as throwing arrows in the stories. Range Archery can be said to be one of the most important sports of the Ottoman State. Because only for range archery, arrow square was established in almost all important cities. There are various ideas about where the first arrow square was founded. Kunter stated that the first arrow square was built in Bursa, while Yücel reported it as Edirne. The main thing is that there are 38 different squares and more than 100 ranges (Yücel, 2015: 69; Acar & Özveri, 2017). Evliya Çelebi also mentioned the existence of an arrow square in many cities in his book Seyahatname (Akın Zorba, 2014). In order to be a range archery in the Ottoman State, that is to say, kemankeş, it was necessary to have morality and physical competence. Kemankeş education was very difficult. Before shooting in the squares, a shooter had to take a small and big hilt from a master (Güven, 1999).It was not enough that the shooters (kemankeş) were only good shooters. It was also paid attention to the atmosphere of friendship and brotherhood based on respect and love above all kinds of competition. Respect for the elders, senior shooters and master was essential. In the treatises, while bibliographies of famous archers were given, it was stated that it was not only the power of shooting but also how strong personality and character they had (Göksu, 2018). In this study, it was tried to explain the personality and values education dimension of archery as a training institution in the context of range archery, by focusing on how the training required to become a range archery is given systematically and scientifically