Öğretmenlerin öğretim programı farkındalıkları ve programı uygulamayı güçleştiren faktörlerin öğretim programındaki değişime uyum düzeylerine etkisi

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı, öğretmenlerin öğretim programı farkındalıklarının ve öğretim programını uygulamayı güçleştiren faktörlere yönelik algılarının, programdaki değişime uyum düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmanın çalışma evrenini, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında Balıkesir ili Altıeylül ve Karesi ilçelerinde Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı devlet okullarında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeline göre yürütülen çalışmada veriler; “Öğretim Programı Farkındalık Ölçeği”, “Öğretim Programlarındaki Değişime Uyum Ölçeği” ve “Öğretim Programını Uygulamayı Güçleştiren Faktörler Ölçeği” aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistikler, çok değişkenli varyans analizi, korelasyon analizi ve regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları, öğretmenlerin öğretim programına ilişkin farkındalık düzeylerinin genel olarak orta–üst seviyede, program değişikliklerine uyum düzeylerinin ise yüksek düzeyde olduğunu göstermiştir. Programı uygulamayı güçleştiren faktörlere yönelik algıların ise branş, kıdem ve görev yapılan eğitim kademesine göre anlamlı şekilde farklılaştığı belirlenmiştir. Öğretim programı farkındalıklarının bazı alt boyutlarında kıdem ve kademeye bağlı farklılıklar gözlenmiş; uyum düzeylerinde ise daha yüksek mesleki deneyime sahip öğretmenlerin lehine sonuçlar elde edilmiştir. Elde edilen bulgular; öğretim programı farkındalıkları, algılanan güçlükler ve programdaki değişime uyum düzeyleri arasında anlamlı ancak düşük ve orta düzeyde ilişkilerin bulunduğunu ortaya koymuştur. Regresyon analizleri, öğretmenlerin program farkındalıklarının ve öğretim programını uygulamada algıladıkları güçlüklerin, program değişikliklerine uyum düzeylerini anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir. Bu sonuç, öğretim programı reformlarının başarısında öğretmenlerin farkındalık düzeylerinin ve uygulama sürecinde karşılaştıkları güçlüklerin kritik öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma sonucunda; öğretmenlerin desteklenmesine yönelik hizmet içi eğitimlerin güçlendirilmesi, uygulama sürecine ilişkin yapısal engellerin azaltılması ve program değişikliklerinde öğretmen görüşlerine daha fazla yer verilmesi gerektiği önerilmiştir.The purpose of this study is to examine the extent to which teachers’ curriculum awareness and their perceptions of the factors that hinder the implementation of the curriculum predict their level of adaptation to curriculum changes. The study population consists of teachers working in state schools affiliated with the Ministry of National Education in the Altıeylül and Karesi districts of Balıkesir province during the 2023–2024 academic year. Designed in accordance with the survey model, one of the quantitative research methods, the study collected data through the “Curriculum Awareness Scale” the “Adaptation to Curriculum Change Scale,” and the “Factors Hindering Curriculum Implementation Scale.” The data were analyzed using descriptive statistics, multivariate analysis of variance, correlation analysis and regression analysis. The findings reveal that teachers generally exhibit moderate to high levels of curriculum awareness and a positive tendency toward adapting to curriculum changes. Perceptions regarding the factors that hinder the implementation process differed significantly across variables such as branch, seniority and educational level. Certain sub-dimensions of curriculum awareness also showed significant differences in relation to seniority and school level, while adaptation to curriculum changes was found to be higher among teachers with greater professional experience. Furthermore, meaningful low to moderate correlations were identified among curriculum awareness, perceived implementation challenges and adaptation levels. Regression analyses indicated that teachers’ curriculum awareness and their perceptions of factors hindering implementation significantly predicted their adaptation to curriculum changes. These results highlight the critical role of teachers’ readiness, awareness and the structural conditions surrounding implementation in ensuring the success of curriculum reforms. Based on the findings, it is recommended that in-service training opportunities be strengthened, structural barriers in the implementation process be minimized and teachers’ perspectives be incorporated into the curriculum revision process more systematically.