Anayasanın 14. maddesinin hukuk devleti bakımından bir analizi

Abstract

Hukuk devletinde evleviyetle yasama, yürütme ve yargı organları hukuka uymalıdır. Bu açıdan hukuk devletinde esas olan devlet organlarının hukukun üstünlüğü ilkesi ile bağlı kılınmasıdır. Buradaki hukuk bir yandan maddi anlamda insan onuru ve hak temelli anlayışı ortaya koyarken diğer yandan şekli bakımından hukukun normatif mahiyetini şart koşar. Bu yönüyle hukuk devletinde normatif soyutlamalar belirsizliği ve kuralın uygulanabilme kapasitesini ortadan kaldırmamalıdır. Bu husus ayrıca keyfiliği de önlemektedir. Bu doğrultuda çalışmamız Anayasanın 83. maddesiyle bağlantılı olarak 14. maddeyi hukuk devleti yaklaşımıyla incelemektedir. Bu çerçevede öncelikle hukuk devletinde kanuniliğin önemi vurgulanmaktadır. Ardından ceza hukuku yönüyle suçta ve cezada kanunilik ilkesinin fonksiyonel değeri belirlenmeye çalışılmaktadır. Daha sonra 1982 Anayasasının 14. maddesi incelenmektedir. Bu bağlamda hukuki sorun nitelendirilip soruna dair çeşitli görüşler eşliğinde görüşümüz ortaya konulmaktadır. Nihayet sonuç bölümünde ulaşılan neticeye ilişkin bir değerlendirme sunulmaktadır.

In a state governed by the rule of law, first of all, the legislative, executive and judicial organs must comply with the law. In this respect, the essence of a state governed by the rule of law is that state organs are bound by the principle of the supremacy of law. While the law here, on the one hand, reveals human dignity and rights-based understanding in a material sense, on the other hand, it stipulates the normative nature of the law in terms of its form. In this respect, normative abstractions in a state governed by the rule of law should not eliminate uncertainty and the capacity to apply the rule. This issue also prevents arbitrariness. In this direction, our study examines the issue in Article 14 of the Constitution with the approach of a state governed by the rule of law. In this framework, first of all, the importance of legality in a state governed by the rule of law is emphasized. Then, the functional value of the principle of legality in crime and punishment is tried to be determined in terms of criminal law. Then, Article 14 of the 1982 Constitution is examined. In this context, the legal problem is characterized and our opinion is presented with various views on the problem. Finally, an evaluation is presented regarding the result reached in the conclusion section.