Kayıt dışı ekonominin vergi gelirleri üzerindeki etkisi: Türkiye örneği (1995-2020)

Abstract

Kayıt dışı ekonominin kamu maliyesi ve özellikle vergi gelirleri üzerindeki etkisinin belirlenmesi, etkin maliye politikalarının oluşturulması açısından önem arz etmektedir. Bu çalışma, 1995-2020 döneminde Türkiye’de kayıt dışı ekonominin vergi gelirleri üzerindeki etkisini zaman serisi ekonometrik yöntemleri kullanarak incelemektedir. Analizde serilerin durağanlık ve eşbütünleşme özellikleri test edilmiş, uzun dönem eşbütünleşme ilişkisi DOLS, FMOLS ve CCR tahmin yöntemleri ile incelenmiştir. Ulaşılan bulgular, kayıt dışı ekonominin vergi gelirleri üzerinde uzun dönemde negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Sonuçlar hem Türkiye hem de uluslararası literatürde yaygın olarak kabul gören, kayıt dışı ekonominin vergi gelirlerini azalttığı yönündeki ampirik bulguları desteklemektedir. Araştırma bulguları kayıt dışı ekonominin azaltılmasına yönelik politikaların vergi gelirlerinin artırılması ve mali sürdürülebilirlik açısından önemli olduğuna işaret etmektedir.