Ömer Seyfettin’in bir öyküsü üzerine: “Ali Yoz’un kavağı” mı “kurumuş ağaçlar” mı?

Abstract

Bazı isimler ve eserler kitleselleştikçe haklarındaki bilgiler yahut yorum ve değerlendirmeler de zamanla kalıplaşır ve bazen bu kalıp bilgiler tartışılmaz doğrular olarak isimden isme, eserden esere aktarılır gider. Bu akıbete uğrayan isimlerden biri de Ömer Seyfettin’dir. Ömer Seyfettin’in, tarihle birlikte halk edebiyatı ve folklor ürünlerinden istifade ederek eserler ortaya koyan “klasik” yazarlardan birisi olduğu pek çok kaynakta ortak olarak yapılan ve üzerinde neredeyse görüş birliği oluşmuş bir değerlendirmedir. Nitekim “Başını Vermeyen Şehit” gibi tarihsel belgelerden istifade ederek yazdığı öyküleri olan Ömer Seyfettin, “Yalnız Efe” başta olmak üzere pek çok öyküsünü de sözlü gelenek kaynaklı olarak kaleme almıştır. Bu öykülerden bir kısmı ise “haydut” ya da “eşkıya” diyebileceğimiz tiplerin, “kahraman” oluş veya kahramana dönüşüm süreçlerini ele almaktadır. Kuşkusuz bu tip öykülerde egemen olan bakış açısı, “avam” veya “halk” tabir ettiğimiz sözlü geleneği üreten ve aktaran kesimin bakış açısıdır