Öğretmen adaylarının eğitimde yapay zekâya ilişkin algıları

Abstract

Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının eğitimde yapay zekâya ilişkin algılarını belirlemek, teknoloji okuryazarlığı düzeylerinin bu algılar üzerindeki etkisini incelemek ve yapılandırılmış bir yapay zekâ öğretiminin öğretmen adaylarının algı ve farkındalıkları üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Araştırmada açıklayıcı karma yöntem deseni kullanılmıştır. Çalışma nicel ve nitel olmak üzere iki aşamada yürütülmüştür. Nicel aşamada korelasyonel ve deneysel yöntemlerden yararlanılmıştır. Nitel aşamada ise durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören 459 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Sosyal Bilgiler Öğretmenlerine Yönelik Teknoloji Okuryazarlık Ölçeği", "Eğitimde Yapay Zekâ Kavramları Ölçeği”, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve başarı testi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, öğretmen adaylarının teknoloji okuryazarlığı düzeylerinin yüksek, yapay zekâ algılarının ise orta düzeyde olduğunu göstermiştir. Teknoloji okuryazarlığı ile yapay zekâ algısı arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ancak zayıf bir ilişki tespit edilmiştir. Deneysel uygulama sonuçları, yapay zekâ eğitimi alan öğretmen adaylarının son test puanlarının ön test puanlarına göre anlamlı düzeyde yükseldiğini ortaya koymuştur. Nitel bulgular, yapılandırılmış yapay zekâ eğitiminin öğretmen adaylarının bu teknolojinin eğitimsel potansiyeline yönelik farkındalığını artırdığını ve eleştirel bakış açılarını geliştirdiğini göstermiştir. Araştırma sonuçları, öğretmen yetiştirme programlarında teknoloji okuryazarlığı ve yapay zekâ yeterliliklerinin geliştirilmesine yönelik kapsamlı eğitim modüllerinin entegre edilmesinin gerekliliğine işaret etmektedir.

The purpose of this study is to determine preservice teachers’ perceptions of artificial intelligence in education, to examine the effect of their technology literacy levels on these perceptions, and to reveal the impact of structured artificial intelligence instruction on preservice teachers’ perceptions and awareness. An explanatory mixed-methods design was employed in the study. The research was conducted in two phases: quantitative and qualitative. In the quantitative phase, correlational and experimental methods were used. In the qualitative phase, a case study design was adopted. The sample of the study consisted of 459 preservice teachers studying at Balıkesir University Necatibey Faculty of Education. The data collection tools included the Technology Literacy Scale for Social Studies Teachers, the Artificial Intelligence Concepts in Education Scale, a semi-structured interview form, and an achievement test. The findings indicated that preservice teachers’ technology literacy levels were high, whereas their perceptions of artificial intelligence were at a moderate level. A statistically significant, positive, but weak relationship was found between technology literacy and perceptions of artificial intelligence. The results of the experimental application revealed that preservice teachers who received artificial intelligence instruction showed a significant increase in post-test scores compared to their pre-test scores. Qualitative findings demonstrated that structured artificial intelligence instruction increased preservice teachers’ awareness of the educational potential of this technology and enhanced their critical perspectives. The results suggest the necessity of integrating comprehensive educational modules aimed at developing technology literacy and artificial intelligence competencies into teacher education programs.