Mesleki eğitim yoluyla insan kaynağı geliştirme: 3+1 işletmede mesleki eğitim modelinde öğrenci memnuniyeti ve algılanan faydaların incelenmesi

Abstract

Bu çalışma, bir devlet üniversitesinin meslek yüksekokullarında ilk kez uygulanan 3+1 işletmede mesleki eğitim modeline katılan öğrencilerin deneyimlerini, memnuniyet düzeylerini, algıladıkları kazanımları ve bu modelin istihdam edilebilirliklerine ve insan kaynağının geliştirilmesine katkılarını incelemektedir. Karma araştırma deseni kullanılarak, 2024-2025 akademik yılında eğitim modeline katılan 298 öğrenciden veri toplanmıştır. Nicel veriler, 3+1 Uygulamalı Eğitim Modeli Memnuniyet Ölçeği ile toplanarak SPSS yazılımında tanımlayıcı istatistikler, Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri ile analiz edilmiştir. Nitel veriler, açık uçlu sorular yoluyla elde edilerek MAXQDA Analytics Pro 2024 ile tematik analiz yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular, öğrencilerin modeli özellikle mesleki beceri kazanımı ve iş hayatına uyum açısından olumlu değerlendirdiğini göstermektedir. Ayrıca, sosyal beceriler ve insan ilişkileri alanında önemli gelişmeler kaydedildiği belirtilmiştir. Ancak, düşük ücretler, verilen görevlerin niteliği ve eğitim süresi gibi faktörlerin memnuniyeti olumsuz etkilediği görülmüştür. Öğrencilerin %34,2’sinin mezuniyet öncesinde iş teklifi aldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, 3+1 işletmede mesleki eğitim modeli, öğrencilerin mesleki ve sosyal yeterliklerini geliştirerek iş gücü piyasasında rekabet avantajı kazanmalarına ve nitelikli insan kaynağı geliştirme sürecine katkı sağlamaktadır. Programın sürdürülebilirliğini ve istihdam odaklı yapısını güçlendirmek için ücret politikalarının iyileştirilmesi, mentorluk desteğinin artırılması ve görev dağılımının eğitim hedefleriyle uyumlu hâle getirilmesi önerilmektedir.This study investigates the experiences, satisfaction levels, perceived gains, and the contribution of the 3+1 workplace-based vocational education model implemented for the first time in the vocational schools of a public university—to students’ employability and the development of qualified human resources. Using a mixed- method research design, data were collected from 298 students who participated in the model during the 2024– 2025 academic year. Quantitative data were obtained using the 3+1 Applied Education Model Satisfaction Scale and analysed in SPSS through descriptive statistics, Mann–Whitney U, and Kruskal–Wallis tests. Qualitative data were gathered through open-ended questions and analysed using the thematic analysis method with MAXQDA Analytics Pro 2024 software. The findings indicate that students evaluated the model positively, particularly in terms of professional skill development and adaptation to working life. They also reported significant improvements in social skills and interpersonal communication. However, factors such as low wages, the nature of assigned tasks, and the duration of training were found to negatively affect satisfaction. It has been determined that 34.2% of students received job offers before graduation. In conclusion, the 3+1 workplace-based vocational education model contributes to the development of students’ professional and social competencies, enabling them to gain a competitive advantage in the labor market and supporting the process of developing a qualified workforce. To strengthen the sustainability and employment-oriented structure of the program, it is recommended that wage policies be improved, mentoring support be enhanced, and task allocation be aligned with educational objectives.