Aşırı turizm, kentsel yaşam kalitesi ve yaşam memnuniyeti ilişkisi: Ayvalık örneği

Abstract

Teknolojik ilerlemeler, sosyal medya kullanımının artması, ulaşım imkanlarının gelişmesi, çalışma şartlarındaki iyileşmeler gibi nedenlerle özellikle popüler destinasyonlarda yaşanan aşırı turist hareketliliği ve ona bağlı etkiler, farklı disiplinlerde yer alan farklı araştırmacıların da ilgisini çekmektedir. Yarattığı katma değerle destinasyonlar için önemli bir gelir kapısı olan turizm sektöründeki hızlı gelişmelere, sürdürülebilir turizm politikalarının oluşturulması noktasında ise ayak uydurulamamıştır. Bu durum kent sakinlerinin yaşam maliyetlerinde artış, alt ve üst yapıda bozulmalar, trafik, gürültü kirliliği, park yeri sorunları, rekreasyon alanlarının aşırı kullanımı gibi sorunlarla karşılaşmalarına neden olmaktadır. Aşırı turizmin yarattığı etkiler neticesinde, bir destinasyonda yerel halkın kentsel yaşam kalitelerinde ve yaşam memnuniyetlerinde değişimler olabileceği varsayılmaktadır. Bu varsayım doğrultusunda araştırmanın amacı; aşırı turizm, kentsel yaşam kalitesi ve yaşam memnuniyeti kavramları arasında ilişkiyi belirlemektir. Ayvalık, özellikle yaz aylarında yoğun turist akınına uğramakta; bu durum kentte çeşitli sosyal, fiziksel ve ekonomik sorunların ortaya çıkmasına neden olabilmektedir. Yoğun turizm hareketliliği sonucunda küçük bir sahil kasabasından kent kimliğine evrilen Ayvalık, bu dönüşüm sürecinde hem maddi hem de manevi açıdan birtakım problemlerle karşı karşıya kalmıştır. Bu bağlamda, söz konusu dönüşümden doğrudan etkilenen Ayvalık’ta yaşayan yerel halk, bu araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Bu kapsamda 2024 yılı Haziran- Eylül ayları arasında Ayvalık’ta yaşayan 440 kişiye anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler istatistik programları ile analiz edilmiştir. Araştırmanın değişkenleri arasındak ilişkileri ve alt boyutları belirlemek amacıyla açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri gerçekleştirilmiştir. Daha sonra, katılımcıların sosyo demografik özellikleri, turistlerle iletişim durumları ile araştırmada kullanılan değişkenler arasındaki istatistiki farklılıkları belirlemek amacıyla analizler gerçekleştirilmiştir. Fark testlerinden sonra ise araştırma hipotezlerine yönelik korelasyon analizine geçilmiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre; Ayvalık’ta yaşayan yerel halkın aşırı turizm, kentsel yaşam kalitesi ve yaşam memnuniyeti algıları ve alt boyutları arasında istatistiki açıdan anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Son olarak araştırmanın amacı doğrultusunda araştırma değişkenleri arasındaki etki durumu da belirlenmeye çalışılmıştır. Buna göre katılımcıların aşırı turizm algılarının, katılımcıların kentsel yaşam kalitesi ve yaşam memnuniyeti algılarını istatistiki açıdan anlamlı düzeyde etkilediği tespit edilmiştir. Gerçekleştirilen analiz sonuçları doğrultusunda Ayvalık’ta turizm sektörünün paydaşlarına yönelik öneriler getirilmiştir.

Due to reasons such as technological advances, increased use of social media, improved transportation facilities, and improvements in working conditions, excessive tourist mobility and its effects, especially in popular destinations, attract the attention of different researchers from different disciplines. The rapid developments in the tourism sector, which is an important source of income for destinations with the added value it creates, have not been kept up with in terms of creating sustainable tourism policies. This situation causes city dwellers to encounter problems such as increased living costs, deterioration in infrastructure and superstructure, traffic, noise pollution, parking problems, and excessive use of recreational areas. It is assumed that as a result of the effects of overtourism, there may be changes in the quality of urban life and life satisfaction of local people in a destination. In line with this assumption, the purpose of the research is to determine the relationship between the concepts of overtourism, quality of urban life and life satisfaction. Ayvalik is subject to a large influx of tourists, particularly during the summer months; this can lead to various social, physical, and economic problems. As a result of intense tourism, Ayvalik has evolved from a small coastal town into an urban area, and has faced both material and spiritual challenges during this transformation. In this context, the local population of Ayvalik, directly affected by this transformation, constitutes the population of this research. In this context, a survey was conducted between June and September 2024 to 440 people living in Ayvalik. The obtained data were analyzed with statistical programs. Exploratory and confirmatory factor analyzes were conducted to determine the relationships and sub-dimensions between the variables of the research. Then, analyzes were conducted to determine the statistical differences between the socio-demographic characteristics of the participants, their communication status with tourists and the variables used in the research. After the difference tests, correlation analysis was carried out for the research hypotheses. According to the correlation analysis results; Statistically significant relationships were determined between the perceptions and sub-dimensions of overtourism, quality of urban life and life satisfaction of local people living in Ayvalik. Finally, an attempt was made to determine the effect status between the research variables in line with the purpose of the research. Accordingly, it was determined that the participants' perceptions of overtourism affected the participants' perceptions of quality of urban life and life satisfaction at a statistically significant level. In line with the results of the analysis, suggestions were made for the stakeholders of the tourism sector in Ayvalik.