Rıfkî ve İstanbul şehrengizleri

Abstract

Rıfkî, miladî 18. yüzyılda yaşamış devrinde şöhret olamadığı gibi; günümüzde de pek tanınmamış bir divan şairidir. Hakkında bilgi edinebileceğimiz tek biyografik kaynak olan Şeyhülislam Ârif Hikmet’in Tezkire-i Şuarâsı ve bir mecmua içerisinde yer alan kendi şiirlerine göre Rıfkî, Kilis’te dünyaya gelip, Adana’ya göç edip ilim tahsiliyle meşgul olmuş; bir süre Mısır ve Anadolu’da seyahat ettikten sonra tekrar Adana’ya dönüp, 1783 senesinde orada vefat etmiştir. Rıfkî, gezip gördüğü birçok yeri tanıtan, methiye ya da küçük birer şehrengiz sayılabilecek şiirler yazmıştır. Kahire, Kesdel, Konya, Tekfur, Kızıldağ ve İstanbul onun tanıttığı mekânlar arasındadır. Şehrengizler, bir şehrin doğal güzellikleri ve güzel insanlarını konu edinen edebî bir türdür. Türk edebiyatında bilinenlerin sayısı sekseni geçmiştir. Bir şehrin doğal güzelliklerinden ve güzel insanlarından söz eden bir türdür ve Türk edebiyatında 16. asırdan itibaren görülmeye başlanmıştır. İstanbul, hakkında en fazla şehrengiz yazılan şehirlerden biridir. Rıfkî’nın, İstanbul’un doğal güzellikleri ve isim vermeden güzellerini konu edinen; ayrıca tahsil için İstanbul’a gelebilme arzusunu dile getiren 15 beyitlik kasidesi ve 8 beyitlik gazeli küçük birer İstanbul Şehrengizi sayılabilir.

Rıfkî is a famous poet who did not have a reputation in the 18th century andwas not recognized today. We can learn about Rıfkî from the only biographical resource to Tezkire-i Şuarâ of Şeyhülislam Ârif Hikmet and hispoems in a journal. According to the introduction of Tezkire-i Şuarâ, Rıfkî was born in Kilis and moved to Adana with his father at a young age and was busy with the study of knowledge. After traveling for a while in Egyptand Anatolia, he returned to Adana and died there in 1783. Rıfkî has written introductory poems like minör şehrengiz for a lot of places visited. Among the places that he introduces are Cairo, Kesdel, Konya, Tekfur, Kızıldagand Istanbul. Şehrengizs are a literarygenre that descriptives the natural beauties and beautiful people of city. The number of known in Turkish literature have passed eighty. Şehrengiz is a species that started to be seen in Turkish literature since the 16th centuryand is a subject of a city's natural beauties and beautiful people. Istanbul is the city written most Şehrengiz about it. Belonging to Rıfkî, besides natural beauties of Istanbul, deal with their beauty without giving a name, a new one will be added to what is known along with 15 couplets kaside and 8 couplets gazel.