RIFKÎ VE İSTANBUL ŞEHRENGİZLERİ

Abstract

Rıfkî, miladî 18. yüzyılda yaşamış devrinde şöhret olamadığı gibi; günümüzde de pek tanınmamış bir divan şairidir. Hakkında bilgi edinebileceğimiz tek biyografik kaynak olan Şeyhülislam Ârif Hikmet’in Tezkire-i Şuarâsı ve bir mecmua içerisinde yer alan kendi şiirlerine göre Rıfkî, Kilis’te dünyaya gelip, Adana’ya göç edip ilim tahsiliyle meşgul olmuş; bir süre Mısır ve Anadolu’da seyahat ettikten sonra tekrar Adana’ya dönüp, 1783 senesinde orada vefat etmiştir. Rıfkî, gezip gördüğü birçok yeri tanıtan, methiye ya da küçük birer şehrengiz sayılabilecek şiirler yazmıştır. Kahire, Kesdel, Konya, Tekfur, Kızıldağ ve İstanbul onun tanıttığı mekânlar arasındadır. Şehrengizler, bir şehrin doğal güzellikleri ve güzel insanlarını konu edinen edebî bir türdür. Türk edebiyatında bilinenlerin sayısı sekseni geçmiştir. Bir şehrin doğal güzelliklerinden ve güzel insanlarından söz eden bir türdür ve Türk edebiyatında 16. asırdan itibaren görülmeye başlanmıştır. İstanbul, hakkında en fazla şehrengiz yazılan şehirlerden biridir. Rıfkî’nın, İstanbul’un doğal güzellikleri ve isim vermeden güzellerini konu edinen; ayrıca tahsil için İstanbul’a gelebilme arzusunu dile getiren 15 beyitlik kasidesi ve 8 beyitlik gazeli küçük birer İstanbul Şehrengizi sayılabilir.