Halk nezdinde hadis olarak bilinen sözlerin popüler kültüre yansımaları: Balıkesir gençleri özelinde bir araştırma

Abstract

Bu çalışma, popüler kültürün hadis ve sünnet algısı üzerindeki etkilerini meşhur ve müştehir rivayetler ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, klasik müştehir hadis literatürünün günümüz popüler kültür mecralarındaki anlamsal yansımalarını tespit etmek ve bunların hadis algısı üzerindeki dönüştürücü etkisini ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; teorik veriler, toplumun farklı kesimlerinden katılımcılarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış mülakatlarla desteklenmiştir. Araştırma, mülakatlardan elde edilen bulgular ile popüler dinî yayıncılığa ait eserlerin içerik analizini harmanlayarak, hadislerin sahihlik bağlamından koparılıp birer tüketim nesnesi haline gelme sürecini metodolojik bir çerçevede incelemektedir. Böylece çalışma, halk nezdindeki hadis algısının mevcut durumunu saptamayı ve bilgi kirliliğiyle mücadelede akademik bir perspektif sunmayı hedeflemektedir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, popüler kültürün hadisleri orijinal fıkhî ve ahlâkî bağlamından kopararak “duygusal bir tüketim nesnesine” veya “duygusal vecizelere” dönüştürdüğünü göstermektedir. Dijital platformlarda ve popüler eserlerde hadislerin ilmî sıhhatlerinden ziyade anlamsal vurucu güçlerinin ön plana çıkarıldığı, bu durumun ise halk nezdinde ciddi bir bilgi kirliliğine ve otorite karmaşasına yol açtığı saptanmıştır. Çalışma, modern dönemde hadislerin sıhhatini korumak adına dijital farkındalığın ve kurumsal denetim mekanizmalarının artırılması gerektiği önerisiyle tamamlanmıştır.

This study aims to examine the effects of popular culture on the perception of hadith and sunnah through the lens of famous (mashur) and widely circulated (mustahir) narrations. The primary objective of this research is to identify the semantic reflections of classical hadith literature in today’s popular culture media and to reveal their transformative effect on the perception of hadith. A qualitative research method was adopted in the study; theoretical data were supported by semistructured interviews conducted with participants from different segments of society. The research examines the process of hadiths being detached from the context of authenticity and becoming objects of consumption within a methodological framework, combining findings from the interviews with content analysis of works belonging to popular religious publishing. Thus, the study aims to determine the current state of the perception of hadith among the public and to offer an academic perspective in the fight against information pollution. The findings obtained as a result of the research show that popular culture has detached hadiths from their original fiqh and ethical context and turned them into “emotional objects of consumption” or “emotional aphorisms.” It has been determined that on digital platforms and in popular works, the semantic impact of hadiths is emphasized over their scientific validity, and that this situation leads to serious information pollution and confusion of authority among the public. The study emphasizes the need to increase digital awareness and institutional control mechanisms in order to preserve the validity of hadiths in the modern era.