Chatgpt destekli 5E modeline uygun ders planlama sürecinin matematik öğretmen adaylarının mesleki gelişimlerine etkisi

Abstract

Bu araştırmada ChatGPT destekli ders planlama sürecinin matematik öğretmen adaylarının öğretmen kimlikleri, öğretim yeterlikleri, matematik öğretmeye yönelik kaygıları ve öğretim sürecine ilişkin öz-yeterlik inançlarına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, katılımcıların ders planı hazırlama ve uygulama süreçlerinde ChatGPT kullanımına yönelik görüşlerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Araştırmada karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Nicel boyutta kontrol grupsuz ön test-son test deneysel desen, nitel boyutta ise durum çalışması deseni benimsenmiştir. Araştırmanın katılımcılarını, ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen matematik öğretmenliği programında öğrenim gören 19 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma öncesinde katılımcıların yapay zekâ profillerini belirlemek amacıyla Öğretmen Adaylarına Yönelik Yapay Zekâ Hazırbulunuşluk Ölçeği, Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği ve Yapay Zekâ Okuryazarlık Ölçeği uygulanmıştır. Veri toplama araçları olarak Matematik Öğretmen Kimliği Ölçeği, Matematik Öğretimi Yeterlik Ölçeği, Matematik Öğretmeye Yönelik Kaygı Ölçeği, Öğretmen Adaylarının Öğretim Sürecine İlişkin Öz-Yeterlik İnançları Ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen görüş formu kullanılmıştır. Nicel veriler Bağımlı Örneklemler t-Testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile, nitel veriler ise içerik analizi yoluyla çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda matematik öğretmen kimliği puanlarında artış; matematik öğretimi yeterliği, matematik öğretmeye yönelik kaygı ve öğretim sürecine ilişkin öz-yeterlik inançları puanlarında ise azalış gözlenmiştir. Bununla birlikte söz konusu değişimlerin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Nitel bulgular, öğretmen adaylarının ChatGPT ile ders planı hazırlarken özellikle 5E modelinin keşfetme ve derinleştirme aşamalarında etkinlik geliştirme konusunda zorlandıklarını göstermiştir. Bununla birlikte süreç sonunda öğretmen adaylarının öğretim sürecine ilişkin farkındalıklarının arttığı, mesleki özgüvenlerinin geliştiği ve matematik öğretmeye yönelik bazı kaygılarının azaldığı belirlenmiştir. Katılımcılar, ChatGPT tarafından sunulan geri bildirimlerin eksikliklerini fark etmelerine, eleştirel değerlendirme yapmalarına ve ders planlarını geliştirmelerine katkı sağladığını ifade etmişlerdir. Ayrıca bazı öğretmen adayları, benzer ders planlarının üretilmesi nedeniyle özgünlük ve akademik etik konularında kaygı yaşadıklarını belirtmişlerdir.

This study aimed to examine the effects of a ChatGPT-supported lesson planning process on pre-service mathematics teachers’ teacher identity, teaching efficacy, mathematics teaching anxiety, and self-efficacy beliefs regarding the instructional process. In addition, it sought to determine participants’ views on the use of ChatGPT during lesson planning and implementation processes. A mixed-methods research design was employed. In the quantitative phase, a one-group pretest–posttest experimental design was utilized, while the qualitative phase was conducted using a case study design. The participants consisted of 19 pre-service mathematics teachers selected through criterion sampling. Prior to the implementation, the participants’ artificial intelligence profiles were determined using the Artificial Intelligence Readiness Scale for Pre-service Teachers, the Artificial Intelligence Anxiety Scale, and the Artificial Intelligence Literacy Scale. Data were collected through the Mathematics Teacher Identity Scale, the Mathematics Teaching Efficacy Scale, the Mathematics Teaching Anxiety Scale, the Self-Efficacy Beliefs Regarding the Instructional Process Scale, and a semi-structured interview form developed by the researcher. Quantitative data were analyzed using the Paired Samples t-Test and the Wilcoxon SignedRank Test, whereas qualitative data were analyzed through content analysis. The findings revealed an increase in mathematics teacher identity scores, whereas decreases were observed in mathematics teaching efficacy, mathematics teaching anxiety, and self-efficacy beliefs regarding the instructional process. However, none of these changes were found to be statistically significant. Qualitative findings indicated that the participants experienced difficulties particularly in designing activities for the exploration and elaboration phases of the 5E instructional model while preparing lesson plans with ChatGPT. Nevertheless, the process contributed to increased awareness of instructional practices, enhanced professional self-confidence, and reduced certain concerns related to teaching mathematics. Participants also reported that the feedback provided by ChatGPT helped them identify deficiencies, engage in critical reflection, and improve their lesson plans. In addition, some participants expressed ethical concerns regarding originality and academic integrity due to the generation of similar lesson plans by ChatGPT.