Master tenis oyuncularinin duygusal zeka ve zihinsel dayanikliliği arasindaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, master düzeyinde tenis sporcularının duygusal zekâ düzeyleri ile zihinsel dayanıklılıkları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma ilişkisel tarama modeli temelinde yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini, 11-15 Mayıs 2024 tarihinde İstanbul’da düzenlenen 15. QNB FinaNsbank T400 Masters Tenis Turnuvası’na katılan 309 master tenis oyuncusu oluşturmaktadır. Veriler, çevrim içi anket yöntemiyle toplanmış olup, veri toplama aracı olarak Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri ve Sporda Duygusal Zekâ Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler, bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA), Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) yöntemleriyle analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, kadın sporcuların erkek sporculara kıyasla hem duygusal zekâ hem de zihinsel dayanıklılık açısından daha yüksek puanlara sahip oldukları belirlenmiştir. Benzer şekilde, milli olmayan sporcuların birçok alt boyutta milli sporculara göre daha yüksek düzeyde duygusal ve zihinsel yetkinlik sergiledikleri görülmüştür. Katılımcıların yaş, eğitim durumu, gelir düzeyi, spor yaşı ve antrenman sıklığı gibi demografik değişkenlerine göre duygusal zekâ ve zihinsel dayanıklılık puanlarında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. DFA ve YEM analizleri sonucunda, zihinsel dayanıklılığı en fazla etkileyen değişkenin “engeller karşısında çözüm üretme” becerisi olduğu, duygusal zekâ üzerinde ise “kendi duygularını değerlendirme ve kullanma” boyutunun belirleyici olduğu ortaya konmuştur. Bu bağlamda, sporda başarıyı sürdürebilmek ve psikolojik sağlamlığı desteklemek amacıyla master sporcuların duygusal farkındalık, sosyal beceri ve stresle başa çıkma kapasitelerini geliştirmeye yönelik yapılandırılmış psikolojik destek programlarının uygulanması önerilmektedir.The purpose of this study is to examine the relationship between emotional intelligence levels and mental toughness among master-level tennis athletes. The research was conducted using a relational screening model. The sample consisted of 309 master tennis players who participated in the 15th QNB Finansbank T400 Masters Tennis Tournament held on May 11-15, 2024, in Istanbul. Data were collected through an online questionnaire, utilizing the Sports Mental Toughness Inventory and the Sports Emotional Intelligence Scale as data collection tools. The data were analyzed using independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Exploratory Factor Analysis (EFA), Confirmatory Factor Analysis (CFA), and Structural Equation Modeling (SEM). The results indicated that female athletes scored higher than male athletes in both emotional intelligence and mental toughness. Similarly, non-national athletes demonstrated higher emotional and mental competence across several subdimensions compared to national athletes. Significant differences in emotional intelligence and mental toughness scores were found based on demographic variables such as age, educational background, income level, years of sport experience, and weekly training frequency. According to the CFA and SEM results, the most influential factor in mental toughness was the ability to “find solutions when faced with obstacles,” while the most significant factor in emotional intelligence was the dimension of “evaluation and use of one's own emotions.” Based on these findings, it is recommended that structured psychological support programs be implemented to enhance emotional awareness, social skills, and stress management capacities of master athletes in order to sustain performance and reinforce psychological resilience in sports.