9.sınıf fizik ders kitabı etkinliklerinin 2024 Türkiye yüzyılı maarif modeli fizik öğretim programına uygunluğunun incelenmesi

Abstract

Bu çalışma, 2024 yılında güncellenen Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) doğrultusunda hazırlanan 9. sınıf fizik dersi öğretim programında bulunan alan ve kavramsal beceriler çerçevesinde fizik ders kitabındaki etkinliklerin uygunluğunu değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Veri kaynaklarını 2024 yılına ait 9. sınıf fizik dersi öğretim programı ile aynı yıla ait ders kitabı oluşturmaktadır. Ders kitabında yer alan tüm etkinlikler, öğretim programında tanımlanan öğrenme çıktıları, süreç bileşenleri ve beceriler dikkate alınarak geliştirilen “Etkinlik–Beceri Eşleştirme Formu” aracılığıyla analiz edilmiştir. Etkinlikler “uygun”, “kısmen uygun” ve “uygun değil” kategorileri altında sınıflandırılmıştır. Kodlayıcılar arası uyum katsayısı 0,90 olarak hesaplanmıştır. Bulgular, ders kitabındaki etkinliklerin kısmen öğretim programının hedeflediği becerilerle örtüştüğünü, özellikle 1. ve 2. ünitelerde yer alan bazı etkinliklerin öğrencilerin tümevarımsal akıl yürütme, sınıflandırma ve sorgulama gibi becerilerini geliştirmede yetersiz kaldığını göstermektedir. Buna karşılık, 3. ve 4. ünitelerdeki etkinliklerin öğretim programına daha iyi uyum sağladığı değerlendirilmiştir. Ayrıca, bazı etkinliklerde öğrencilere sunulan hazır tanımlar ve kontrol noktaları, programın beceri temelli yaklaşımıyla çelişmektedir. Sonuç olarak, ders kitabında yer alan etkinliklerin bazılarının TYMM öğretim programının felsefesi doğrultusunda gözden geçirilmesi ve yeniden yapılandırılması önerilmektedir.

This study aims to evaluate the suitability of the activities in the physics textbook within the framework of the field and conceptual skills in the 9th grade physics curriculum prepared in line with the Turkey Century Education Model (TYMM) updated in 2024. The research was conducted using the qualitative method of document analysis. The data sources include the updated 2024 physics curriculum and the officially published 9thgrade physics textbook for the same year. All textbook activities were analyzed using the "Activity–Skill Matching Form" developed by the researchers, based on the learning outcomes, process components, and skills specified in the curriculum. Each activity was classified into one of three categories: “appropriate,” “partially appropriate,” or “not appropriate.” The inter-coder reliability coefficient was calculated as 0.90. The findings indicate that the activities in the textbooks align with the skills targeted by the comprehensive curriculum, with some activities in Units 1 and 2, in particular, demonstrating inadequate development of overall evolutionary reasoning, reproduction, and questioning. In contrast, the teaching of the processes in Units 3 and 4 yielded better alignment results. Additionally, the presence of predefined explanations and checkpoints in some activities contradicts skill-based philosophy of the TYMM. In conclusion, the textbook activities should be reviewed and revised in alignment with the curriculum’s pedagogical framework.