Okul öncesi eğitimde dış mekan etkinliklerine ilişkin ebeveyn tutumlarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi

Abstract

Erken çocukluk eğitiminde dış mekânlar, çocukların çok yönlü gelişimini destekleyen kritik bir işleve sahiptir. Doğal ve özgür bir öğrenme ortamı sunarak, çocukların sosyal, duygusal, bilişsel, fiziksel ve psikolojik gelişimlerine katkı sağlamaktadır. Okul öncesi öğretmenleri tarafından hazırlanan eğitim programlarında dış mekân etkinliklerine ne ölçüde yer verileceği, büyük oranda ebeveynlerin konuya ilişkin görüşleriyle şekillenmektedir. Okul öncesinde ebeveyn tutumlarını inceleyen çalışmaların yeterli olmaması veya yapılan çalışmalarda nitel veri toplama yöntemlerinin kullanılmış olması bu konuda kapsamlı araştırmaların yapılmasını zorlaştırmaktadır. Bu çalışma, okul öncesi eğitim kurumlarında uygulanan dış mekân etkinliklerine yönelik ebeveyn tutumlarının çok boyutlu olarak incelenmesi amacıyla nicel araştırma yöntemleri çerçevesinde kesitsel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırma evrenini okul öncesi eğitime devam eden çocuğu bulunan ebeveynler oluşturmaktadır. Araştırma örneklemini ise Google Formlar aracılığıyla çevrim içi hazırlanan “Genel Bilgi Formu ve DME-ETÖ’yü yanıtlayan 372 ebeveyn oluşturmaktadır. Bu çalışmada kullanılan “Okul Öncesi Eğitimde Dış Mekan Etkinliklerine İlişkin Ebeveyn Tutumları Ölçeği” (α=.90) Güçhan-Özgül ve Avcı (2025) tarafından geliştirilmiştir. Ölçek 20 maddeden oluşan, dörtlü likert tipi bir ölçme aracıdır. 36-72 aylık okul öncesine devam eden çocuğu olan ebeveynlerin okul öncesinde dış mekan etkinliklerine yönelik algılarını tutum ve değerlerini sistematik olarak ölçmeyi amaçlayan bu ölçme aracı Gelişimsel-Eğitsel boyut (α=.95) ve Fiziksel Ortam-Güvenlik boyutu (α=.76) olmak üzere iki boyutta değerlendirilmektedir. Çalışma kapsamında elde edilen verilere araştırmanın alt problemlerine yanıt aramak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi, Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı hesaplamaları ve Regresyon Analizi uygulanmıştır. DME-ETÖ’nün DFA sonuçlarına göre, ölçeğin belirtilen yaş (36-72) grupları dışında, 20 aydan 80 aya kadar anaokulu/anasınıfı eğitime devam eden çocukları içeren örneklem için de uygun sonuçlar ürettiğini göstermektedir. Ölçeğe ilişkin güvenirlik katsayısı analizlerinden elde edilen puanlar DME-ETÖ’nün yüksek düzeyde güvenirlik (α=.913) düzeyine sahip olduğunu göstermektedir. Regresyon analizine ilişkin t-testi sonuçları incelendiğinde ise SED, dış mekan oyun alanında zaman geçirme, okul dışı dış mekanda geçirilen süre ve anaokulu/anasınıfı dış mekan için ideal süre, DME-ETÖ toplam puanlarındaki varyansın anlamlı bir açıklayıcısı olduğu görülmektedir (p<.05). Kurulan modelin etki büyüklüğü ise geniş düzeyde etki olarak hesaplanmıştır (Cohen 𝑓2: .293). Bu çalışmada ele alınan değişkenlerin sınırlılıkları dikkate alındığında, farklı değişkenlerin de ebeveynlerin tutumlarını etkileme olasılığı bulunmaktadır. Sonraki çalışmalar farklı değişkenlerin ebeveynlerin okul öncesi eğitimde dış mekan etkinliklerine ilişkin tutumları ile ilişkisini incelemesi önerilmektedir. Aynı zamanda bu çalışmanın sonuçları, ebeveynlerin dış mekan kullanımları arttıkça eğitim ortamındaki dış mekan etkinliklere karşı olumlu tutumlara sahip olabildiklerini göstermiştir. Buradan hareketle, ebeveynlerin okul dışı zamanlarda da çocukları ile birlikte dış mekan kullanımlarını desteklemek, onların okul öncesi eğitimde dış mekan etkinliklerine karşı olumlu tutumlarının gelişmesini sağlayabilir.Outdoor environments in early childhood education play a critical role in supporting children’s holistic development. By offering a natural and unstructured learning setting, they contribute significantly to children's social, emotional, cognitive, physical, and psychological growth. The extent to which outdoor activities are included in the educational programs prepared by preschool teachers is largely influenced by parents’ views on the matter. The limited number of studies examining parental attitudes in early childhood education, and the predominance of qualitative data collection methods in existing research, pose challenges to conducting comprehensive investigations in this area. This study was designed within the framework of quantitative research methods using a cross-sectional survey model, aiming to explore parental attitudes toward outdoor activities implemented in preschool institutions in a multidimensional manner. The study population consisted of parents whose children were enrolled in early childhood education programs. The research sample included 372 parents who responded to the “General Information Form” and the “Scale of Parental Attitudes Toward Outdoor Activities in Preschool Education (PAOA-PEE)” via an online survey administered through Google Forms. The scale used in this study, developed by Güçhan-Özgül and Avcı (in press), demonstrated a high level of internal consistency (α = .90). It is a 20-item, four-point Likert-type instrument designed to systematically assess the perceptions, attitudes, and values of parents with children aged 36–72 months regarding outdoor activities in preschool education. The scale comprises two dimensions: the Developmental- Educational dimension (α = .95) and the Physical Environment-Safety dimension (α = .76). In addressing the sub-problems of the research, Confirmatory Factor Analysis (CFA), Cronbach’s Alpha reliability coefficient calculations, and Regression Analysis were conducted. The CFA results indicated that the scale is also valid for a broader sample including children aged 20 to 80 months attending kindergarten or preschool, beyond the originally specified age range. The reliability analyses revealed that the PAOA-PEE scale possesses a high degree of reliability (α = .913). The t-test results from the regression analysis showed that socioeconomic status (SES), time spent in outdoor play areas, duration of outdoor activities outside of school, and the perceived ideal duration of preschool outdoor activities are significant predictors of the total scores on the PAOA-PEE (p < .05). The model’s effect size was calculated to be large (Cohen’s f² = .293). Considering the limitations of the variables addressed in this study, it is possible that other factors may also influence parents’ attitudes. Future research is recommended to investigate the relationship between various other variables and parents’ attitudes toward outdoor activities in preschool education. Furthermore, the results of this study indicate that increased parental engagement in outdoor settings is associated with more positive attitudes toward outdoor activities in educational environments. Based on this, encouraging parents to spend more time outdoors with their children outside of school hours may foster more favorable attitudes toward outdoor activities in early childhood education.