Gastronomik kimliğin yerli turistlerin destinasyon tercihine etkisi: Balıkesir orneği

Abstract

Turizm endüstrisinde artan rekabet koşulları, destinasyonların farklılaşma aracı olarak yerel değerlerini ön plana çıkarmasını zorunlu kılmıştır. Bu sebeple gastronomik kimlik, bir destinasyonun coğrafi, kültürel ve tarihsel birikimini yansıtan özgün bir çekicilik unsuru olarak önem kazanmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, Balıkesir ilini ziyaret eden yerli turistlerin destinasyon tercihlerinde gastronomik kimlik algısının etkisini ortaya koymaktır. Nicel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada, veri toplama aracı olarak anket tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Balıkesir’i ziyaret eden yerli turistler oluşturmakta olup, kolayda örnekleme yöntemiyle 2025 yılı içerisinde Balıkesir’in farklı turistik noktalarında 520 katılımcıdan veri toplanmıştır. Elde edilen veriler, betimsel istatistiksel yöntemlerin yanı sıra Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile değerlendirilmiş; ayrıca ölçeklerin güvenilirliği incelenmiş ve gruplar arası karşılaştırmalar için bağımsız örneklem t-testi ile ANOVA testlerinden yararlanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri ve birbirleri üzerindeki etkileri ortaya koymak amacıyla ise korelasyon ve regresyon analizleri uygulanmıştır. Araştırma bulguları, Balıkesir’in gastronomik kimliğinin “Çevre” ve “Kültür” olmak üzere iki temel boyut altında toplandığını doğrulamaktadır. Regresyon analizi sonuçlarına göre, gastronomik kimliğin destinasyon tercihini açıklama gücünün %52,3 olduğu belirlenmiştir. Araştırma bulguları, gastronomik kimliğin “Kültür” boyutunun yerli turistlerin destinasyon tercihleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir etkisinin bulunduğunu ortaya koymaktadır. Buna karşın, gastronomik kimliğin “Çevre” boyutunun destinasyon tercihi üzerinde tek başına anlamlı bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Demografik değişkenler kapsamında gerçekleştirilen analizler ise cinsiyet değişkeninin çevre boyutu ve destinasyon tercihi puanlarında; yaş değişkeninin ise kültür boyutu üzerinde anlamlı farklılıklara neden olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, Balıkesir’in gastronomik değerleri ve mutfak kültürünün, destinasyon pazarlaması ve turist tercihleri açısından önemli ve stratejik bir rol üstlendiğini ortaya koymakta; gastronomik kimliğin destinasyonların rekabet gücünü artıran temel unsurlardan biri olduğunu vurgulamaktadır.The increasing competition in the tourism industry has made it imperative for destinations to highlight their local values as a means of differentiation. Therefore, gastronomic identity is gaining importance as a unique element of attraction that reflects a destination's geographical, cultural, and historical heritage. The main objective of this research is to reveal the influence of gastronomic identity perception on the destination preferences of domestic tourists visiting Balıkesir province. In this study, which adopted a quantitative research method, the survey technique was used as a data collection tool. The study's population consists of domestic tourists visiting Balıkesir, and data was collected from 520 participants at various tourist locations in Balıkesir during 2025 using a convenience sampling method. The obtained data were evaluated using descriptive statistical methods, as well as Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA); the reliability of the scales was also examined, and independent samples t-tests and ANOVA tests were used for intergroup comparisons. Correlation and regression analyses were applied to reveal the relationships between the variables and their effects on each other. Research findings indicate that Balıkesir's gastronomic identity is grouped under two main dimensions: "Environment" and "Culture". According to the regression analysis results, gastronomic identity was found to have a 52.3% explanatory power in determining destination preference. The research findings reveal that the "Culture" dimension of gastronomic identity has a statistically significant and positive effect on domestic tourists' destination preferences. In contrast, the "Environment" dimension of gastronomic identity alone was found to have no significant effect on destination preference. Analyses conducted within the scope of demographic variables show that gender significantly affects the environmental dimension and destination preference scores, while age significantly affects the culture dimension. In conclusion, this study reveals that Balıkesir's gastronomic values and culinary culture play an important and strategic role in terms of destination marketing and tourist preferences; it emphasizes that gastronomic identity is one of the fundamental elements that increase the competitiveness of destinations.