Kamu harcamalarının insani kalkınma üzerindeki etkisi: Seçilmiş OECD ülkelerinde dinamik panel veri analizi

Abstract

Bu tez çalışmasında, 2000–2020 dönemi için seçilen 26 OECD ülkesi örnekleminde kamu harcamalarının insani kalkınma üzerindeki etkileri dinamik panel veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. Kuramsal çerçevede, kalkınmanın çok boyutlu niteliği ve kamu harcamalarının sosyal refah üzerindeki rolü ele alınmış; özellikle eğitim, sağlık ve sosyal koruma harcamalarının bireylerin yaşam kalitesine etkisi değerlendirilmiştir. Ampirik bulgular, kamu harcamalarının İnsani Gelişme Endeksi (HDI) üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etki yarattığını göstermektedir. Ayrıca, gelir eşitliği, ekonomik büyüme ve yolsuzluğun kontrolü değişkenlerinin de HDI üzerinde olumlu etkiler yarattığı tespit edilmiştir. Buna karşılık, küreselleşme değişkeninin HDI üzerindeki etkisi negatif yönde ve anlamlı bulunmuştur. Bulgular, kamu politikalarının insan merkezli kalkınma hedefleri doğrultusunda yeniden yapılandırılmasının önemine işaret etmektedir. Bu çalışma, insani kalkınma ile maliye politikası arasındaki ilişkiyi OECD ülkeleri bağlamında ampirik olarak ortaya koymakta ve kamu harcamalarının sosyal yönünün politika yapıcılar tarafından göz önünde bulundurulması gerektiğini vurgulamaktadır.In this thesis, the effects of public expenditures on human development in a sample of 26 OECD countries selected for the period 2000–2020 were examined using dynamic panel data analysis. In the theoretical framework, the multidimensional nature of development and the role of public expenditures on social welfare were addressed; in particular, the effects of education, health and social protection expenditures on the quality of life of individuals were evaluated. Empirical findings show that public expenditures have a positive and statistically significant effect on the Human Development Index (HDI). In addition, it was determined that income equality, economic growth and corruption control variables also have positive effects on the HDI. In contrast, the effect of the globalization variable on the HDI was found to be negative and significant. The findings point to the importance of restructuring public policies in line with human-centered development goals. This study empirically reveals the relationship between human development and fiscal policy in the context of OECD countries and emphasizes that the social aspect of public expenditures should be taken into consideration by policy makers.