Öğretmen adaylarının eğitim programı okuryazarlık ile mesleki yeterlilik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Eğitim programlarının sınıfta etkili şekilde uygulanabilmesi, öğretmenlerin programı sadece bilmesine değil, aynı zamanda doğru yorumlayıp uygulayabilmesine bağlıdır. Bu nedenle program okuryazarlığı ile mesleki yeterliliğin ilişkisinin değerlendirilmesi önemli görülmüştür. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımına uygun olarak betimsel tarama modeliyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini, 20252026 eğitim-öğretim yılında bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 417 öğretmen adayı oluşturmuştur. Katılımcılar kolayda örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Eğitim Programı Okuryazarlığı Ölçeği (EPOÖ) ve Öğretmen Adayları Meslek Yeterlilik Ölçeği (ÖAMYÖ) kullanılarak toplanmıştır. Analizlerde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t testi, varyans analizi, korelasyon analizi, doğrulayıcı faktör analizi ve yol analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmen adaylarının eğitim programı okuryazarlığı (EPO) düzeyleri yüksektir. Program okuryazarlığı puanları cinsiyet ve bilim alanına göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Ancak sınıf düzeyine göre farklılıklar mevcuttur. Mesleki yeterlilik açısından öğretmen adaylarının kendilerini genel olarak yeterli gördükleri belirlenmiştir. Ayrıca program okuryazarlığı ile mesleki yeterlilik arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Yol analizi sonuçları, program okuryazarlığının okuma ve yazma boyutlarının mesleki yeterliliğin alt boyutlarını anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir. Elde edilen bulgular, öğretmen adaylarının programı anlama, yorumlama ve uygulama becerilerinin mesleki yeterlilik algılarını güçlendirdiğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle öğretmen yetiştirme programlarında program okuryazarlığını geliştiren ders ve uygulamalara daha fazla yer verilmesinin yararlı olacağı ve çalışmanın öğretmen yetiştirme sürecine ilişkin alan yazına katkı sunacağı düşünülmektedir.The effective implementation of educational programs in the classroom depends not only on teachers’ knowledge of the curriculum but also on their ability to interpret and apply it correctly. Therefore, examining the relationship between curriculum literacy and professional competence was considered important. This study was conducted using the descriptive survey model in accordance with the quantitative research approach. The sample of the study consisted of 417 teacher candidates studying at a state university during the 2025–2026 academic year. The participants were selected through convenience sampling. The data were collected using the Personal Information Form, the Curriculum Literacy Scale, and the Teacher Candidates’ Professional Competence Scale. Descriptive statistics, independent samples t-test, analysis of variance, correlation analysis, confirmatory factor analysis, and path analysis were used in the data analysis. According to the findings of the study, teacher candidates’ curriculum literacy levels were high. Curriculum literacy scores did not show a significant difference according to gender and field of study. However, a significant difference was found according to grade level. In terms of professional competence, it was determined that teacher candidates generally perceived themselves as competent. In addition, a positive and significant relationship was found between curriculum literacy and professional competence. The results of the path analysis showed that the reading and writing dimensions of curriculum literacy significantly predicted the sub-dimensions of professional competence. The findings reveal that teacher candidates’ skills in understanding, interpreting, and applying the curriculum strengthen their perceptions of professional competence. Therefore, it is considered beneficial to include more courses and practices that improve curriculum literacy in teacher education programs, and this study is expected to contribute to the literature on the teacher education process.