Ceza muhakemesi kapsamında uzlaştırmacılara yapılan ödemelerin vergisel niteliği ve vergi adaleti açısından değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Ceza Muhakemesi kapsamında uzlaştırmacılara yapılan ödemelerin vergisel niteliğini tespit etmek ve bu ödemelerin vergilendirilmesini vergi adaleti açısından değerlendirmektir. Çalışmada araştırma yöntemi olarak; nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Zira çalışma ceza ve vergi mevzuatına dayandırılmıştır. Bu kapsamda, çalışmada detaylı bir mevzuat taraması yapılarak, ceza muhakemesi mevzuatı ile vergi mevzuatı arasında sistematik bir analiz gerçekleştirilmiştir. 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği temel analiz dokümanlarını oluşturmuştur. Çalışma kapsamında yapılan araştırmalar sonucunda, uzlaştırmacılara yapılan ödemelerin, Gelir Vergisi Kanunu kapsamında geliri oluşturan yedi kazanç ve irat unsuru içinde “ücret” geliri olarak kabul edilmesi gerektiği, uzlaştırmacılara yapılan ücret ödemelerinin vergilendirilmesinin, anayasal vergilendirme ilkelerinden olan adalet ilkesine uygun olmadığı ve bu anlamda kanuni düzenlemeler yapılması gerektiği ortaya konulmuştur. Uzlaştırmacılara yapılan ücret ödemelerinin, vergilendirmede ayırma ilkesi de nazara alınarak, gelir vergisi kanunu açısından istisna olarak kabul edilmesi, vergilendirmede ve gelir dağılımında adaletin tesisi açısından yerinde olacaktır.

The purpose of this study is to determine the taxable nature of payments made to conciliators within the scope of Criminal Procedure Law and to evaluate the taxation of these payments from the perspective of tax justice. Document analysis, a qualitative research method, was used as the research method in the study. The study is based on criminal and tax legislation. In this context, a detailed legislative review was conducted, and a systematic analysis was conducted between criminal and tax legislation. The main analysis documents were Income Tax Law No. 193, Criminal Procedure Law No. 5271, and the Regulation on Conciliation in Criminal Procedure. As a result of the research conducted within the scope of the study, it was demonstrated that payments made to conciliators should be considered "fee" income within the seven elements of income and revenue within the scope of the Income Tax Law. The taxation of fee payments made to conciliators does not comply with the principle of justice, a constitutional principle of taxation, and that legal regulations are necessary to this end. It would be appropriate to accept the fee payments made to conciliators as an exemption from the income tax law, taking into account the principle of separation in taxation, in order to establish justice in taxation and income distribution.