Türkiye kırsalının değişen dinamiklerinin ilişkisel perspektifle analizi

Abstract

This study suggests a conceptual analytical framework to comprehend the changes and dynamics that have taken place in rural areas and in agricultural geography of Türkiye over the last quarter century. The study claims the recent changes and transformations in rural areas, which is represented by diminishing agricultural production, changing product patterns, spreading non-agricultural economic activities and decreasing rural population, cannot be understood or explained only with characteristics of the rural structure. Instead, new approaches considering rural and urban dynamics as interrelated processes may be more comprehensive in terms of explanation of this transformation. Considering rural transformation as a multi-layered and multi-scale spatial process, it claims the necessity of a relational analytical framework for the explanation of this change. For that reason, it defends that departing from power geometry-based explanations is inevitable for such a relational analytical framework that enables thinking multi-scale and multi-dimensional dynamics interrelatedly. In this regard, the study evaluates the recent developments in rural and agricultural geography of Türkiye through changing power balances between various capital groups and small scaled producers or peasants. The study claims small scale producers have lost their negotiation power against multi-scaled various urban capital groups and demands or requirements of those groups have become more determinative on institutional and political regulation mechanisms shaping the recent transformation.Bu çalışma son çeyrek yüzyıldır Türkiye kırsalında ve tarım coğrafyasında meydana gelen değişimi ve dinamikleri anlamaya yönelik kavramsal analitik bir çerçeve geliştirmeyi önermektedir. Çalışma, azalan tarımsal üretim, değişen tarımsal ürün deseni, tarım dışı ekonomik faaliyetlerin yaygınlaşması ve azalan kırsal nüfus ile temsil edilen bu değişim ve dönüşümün sadece kırsal yapıya ilişkin niteliklerle anlaşılamayacağını söz konusu dönüşümün ancak kentsel ve kırsal süreçleri birbiriyle bağlantılı ilişkisel şekilde ele alan yeni yaklaşımlarla ortaya konulabileceğini savunmaktadır. Çalışma, kırsal dönüşümü çoklu mekânsal ölçeklerde gerçekleşen çok katmanlı ve çok aktörlü bir süreç olarak kabul etmekte ve bu nedenle ilişkisel analitik çerçevenin gerekliliğini savunmaktadır. Bu açıdan çok boyutlu dinamikleri birbiriyle bağlantılı şekilde düşünmeye imkân veren ilişkisel analitik bir çerçeve için güç geometrisi temelinde bir okumaya gereksinim olduğunu ileri sürmektedir. Bu motivasyondan hareketle Türkiye tarımındaki ve kırsalındaki son dönem gelişmelerin değişik sermaye grupları ile küçük ölçekli üretici arasındaki değişen güç dengeleri üzerinden okunabileceğini önermektedir. Bu bağlamda çalışma, küçük üreticinin değişik ölçekteki ve türdeki kentli sermaye karşısında pazarlık gücünü yitirdiğini, kırsala nüfuz eden kentsel sermayenin talep ve koşullarının güncel dönüşümü belirleyen kurumsal ve politik düzenleme mekanizmalarına hâkim olduğunu savunmaktadır.