Müzik öğretmeni adaylarında öz eleştirinin mutluluk ve benlik saygısına etkilerinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmada, müzik öğretmeni adaylarının öz eleştiri düzeylerinin (içsel ve karşılaştırmaya dayalı), mutluluk ve benlik saygısı ile ilişkileri incelenmiş; ayrıca söz konusu değişkenlerin cinsiyet, yaş, sınıf, mezun olunan lise türü ve tekrar aynı bölümü seçme isteği gibi demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeliyle yürütülen çalışmanın örneklemini, Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde öğrenim gören 324 müzik öğretmeni adayı oluşturmuştur. Veriler, “Öz Eleştiri Ölçeği”, “Oxford Mutluluk Ölçeği-Kısa Formu” ve “Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği” aracılığıyla, çevrimiçi anket yöntemiyle toplanmıştır. Elde edilen bulgular, içsel ve karşılaştırmaya dayalı öz eleştiri ile mutluluk ve benlik saygısı arasında negatif yönlü ve anlamlı ilişkilerin bulunduğunu göstermiştir. Özellikle karşılaştırmaya dayalı öz eleştirinin (β=–,548 ve β=–,581) mutluluk ve benlik saygısını, içsel öz eleştiriye (β=–,153 ve β=–,113) kıyasla daha güçlü düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Demografik değişkenler açısından incelendiğinde ise öz eleştiri düzeylerinin cinsiyet, yaş, sınıf, mezun olunan lise türü ve tekrar aynı bölümü seçme isteğine göre anlamlı farklılık göstermediği görülmüştür. Mutluluk düzeyinin sadece cinsiyet değişkenine göre (kadınlar lehine) farklılaştığı; benlik saygısının ise hiçbir demografik değişkene göre anlamlı farklılık göstermediği saptanmıştır. Sonuçlar, müzik öğretmeni adaylarında öz eleştirinin özellikle performans ve yaratıcılık gerektiren mesleki gelişim sürecine olumsuz etkiler yapabileceğini göstermektedir. Bu nedenle, hem eğitim programlarında hem de psikolojik danışmanlık uygulamalarında öz eleştiri eğiliminin dengeli bir düzeye çekilmesine yönelik etkinliklerin planlanması önerilmektedir.

In this study, the relationships between prospective music teachers’ self-criticism (internal and comparative), happiness, and self-esteem were investigated, as well as whether these variables differ according to certain demographics (gender, age, academic year, type of high school graduation, and willingness to choose the same major again). Employing the relational survey model as a quantitative research method, data were collected from 324 prospective music teachers studying at various universities in Turkey. The data were gathered through the “Self-Criticism Scale,” the “Oxford Happiness Questionnaire – Short Form,” and the “Rosenberg Self-Esteem Scale,” administered via an online survey. The findings indicated negative and significant relationships between both internal and comparative self-criticism and happiness and self-esteem. In particular, comparative self-criticism (β = –.548 and β = –.581) emerged as a stronger predictor of happiness and self-esteem than internal self-criticism (β = –.153 and β = –.113). When demographic variables were examined, no significant differences in self-criticism levels were found across gender, age, academic year, type of high school graduation, or willingness to choose the same major again. The only demographic variable related to happiness levels was gender (favoring females), while self-esteem did not differ significantly according to any demographic variable. Overall, the results suggest that self-criticism—especially comparative self-criticism—may negatively impact the professional development of prospective music teachers, a process often reliant on performance and creativity. Consequently, it is recommended that teacher education programs and psychological counseling services incorporate strategies and activities to help students maintain a balanced level of self-criticism.