Okul müdürlerinin vizyoner liderlik özellikleri ile öğretmenlerin örgütsel adanmışlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

çalışmanın temel amacı; anaokul, ilkokul, ortaokul ve lise düzeylerinde çalışan öğretmenlerin örgütsel adanmışlık düzeyleri ile, görev yaptıkları okul müdürlerinin vizyoner liderlik özelliklerine ilişkin algıları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli temele alınarak yapılandırılmıştır. Araştırmanın çalışma evreni 2024-2025 eğitimöğretim yılında Erzincan ili merkez ve ilçelerinde çalışan 3190 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmaya katılmayı kabul eden 326 öğretmene ulaşılmış olup; 313 öğretmenimizin ölçek sorularına vermiş oldukları cevaplarla araştırmamız sınırlandırılmış bulunmaktadır. Araştırmada, 14 maddenin bulunduğu “Vizyoner Liderlik Ölçeği” ve 28 maddenin bulunduğu “Örgütsel Adanmışlık Ölçeği” kullanılmıştır. Ölçeklere güvenirlik ve doğrulayıcı faktör (DFA) uygulandıktan sonra yapılan analizlerin sonucunda Vizyoner Liderlik Ölçeği ve Örgütsel Adanmışlık Ölçeği için çok değişkenli varyans analizi (MANOVA) uygulanmıştır. Ölçekler arasında anlam oluşturan bir fark ortaya çıkan ölçeklerin alt gruplarında Posthoc testi yapılmış olup; bu faktörlere yönelik olarak Plots Grafiklerine bakılmış sonrasında korelasyon analizi ve regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Yapılan analiz sonucunda öğretmenlerin, birlikte çalıştıkları okul müdürlerinin vizyoner liderlik özelliklerine yönelik algılarının cinsiyet, eğitim türü, cinsiyet*mesleki kıdem, cinsiyet*eğitim türü değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılık gösterdiği ancak branş, mesleki kıdem, okul türü değişkenlerine ilişkili olarak ise anlamlı bir değişim göstermediği tespit edilmiştir. Örgütsel adanmışlıkla ilgili olarak yapılan analiz sonucunda ise branş, mesleki kıdem, okul türü, eğitim türü faktöründe istatiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiş olup; cinsiyet faktöründe anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Yapılan korelasyon analizi sonucunda okul müdürlerinin vizyoner liderliğinin öğretmenlerin örgütsel adanmışlıkları üzerinde orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişkisi olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde öğretmenlerin birlikte çalıştıkları okul müdürlerinin sergiledikleri vizyoner liderlik özelliklerinin öğretmenlerinin örgütsel adanmışlıklarını olumlu yönde etkilediği saptanmıştır.The primary objective of this study is to investigate the relationship between the organizational commitment levels of teachers working at preschool, primary, secondary, and high school levels and their perceptions of the visionary leadership characteristics of their school principals. The study was designed based on the relational survey model, which is one of the quantitative research methods. The study population consists of 3,190 teachers working in the central and district schools of Erzincan during the 2024–2025 academic year. Data were collected from Of the 326 teachers who wanted to participate in the study; however, the analysis was limited to the responses of 313 teachers who completed the scale items fully. In this study, the "Visionary Leadership Scale" consisting of 14 items and the "Organizational Commitment Scale" consisting of 28 items were used. After applying reliability and confirmatory factor analysis (CFA) to the scales, (MANOVA) a multivariate analysis of variance was conducted for both the Visionary Leadership Scale and the Organizational Commitment Scale. Post hoc tests were applied to the subgroups where significant differences were observed between the scales. Additionally, plots were reviewed for these factors, followed by correlation and regression analyses. According to the analysis results, teachers’ perceptions of the visionary leadership characteristics of their school principals significantly differed based on the variables of gender, type of education, gender-professional seniority, and gender-type of education. However, no significant differences were found based on the variables of branch, professional seniority, or school type. Regarding organizational commitment, significant differences were found in terms of branch, professional seniority, school type, and type of education, while no significant differences were found based on gender. The findings of the correlation analysis indicate the presence of a moderate, positive, and statistically significant relationship between the visionary leadership of school principals and the organisational commitment of teachers. In conclusion, the present study found that the visionary leadership characteristics exhibited by school principals have a positive effect on the organisational commitment levels of teachers.