Batı Anadolu’da yörüklerin Ahi Tekkeleriyle ilişkileri üzerine bazı örnekler

Abstract

Anadolu’da geleneksel konar-göçer hayat tarzını devam ettiren yörükler, yaşam tarzları ve toplumsal yapıları ile farklılıklar gösteren bir toplumsal gruptur. Çalışma dönemimizle alakalı olarak Anadolu’nun Türk yurdu haline gelmesinde önemli roller oynayan bu gruplar birçok beylik ve devletin kuruluşunda yer almışlardır. Hareketli yaşam tarzlarının yanında toplumsal olaylarda ve siyasi iktisadi birçok faaliyetin içerisinde de belirgin roller oynamışlardır. Bilhassa Selçuklunun son dönemlerinde bilhassa da Moğol istilasının önünden kaçan Türkmenlerin de Anadolu’ya sığınmasıyla bu grupların yerleştirilmesi ve hayat tarzlarını devam ettirebilmeleri önemli bir mesele olarak ortaya çıkmıştır. Moğol istilasıyla birlikte Anadolu’da ortaya çıkan asayişsizlik ve karmaşa ortamında askeri yetenek ve gelenekleriyle bu Türkmen grupları siyasi odakların ilgisini çekmiştir. Lakin merkezi otoritenin ortadan kalkmasıyla gelişen güvensizlik ortamı aynı zamanla üretim ve pazarlama alanlarında da kendini göstererek günlük hayatındevamında başka problemleri de beraberinde getirmiştir. Bir esnaf teşkilatı olarak nitelendirebileceğimiz Ahi teşkilatı şehir ve kasabalarda daha etkili olmakla birlikte hem beylikler döneminde hem de Osmanlı döneminde yörükler içerisinde de etkili olmuştur. Yörüklerin farklı meslekleri öğrenmeleri ve iskânedilmeleri temel hedef halinde görülse de ahi teşkilatı ortak üretim ve tüketim anlayışı geliştirme yani ortak bir dünya fikrinin geliştirilmesinde de etkili olmuştur. Çalışmada yörüklerin ahi teşkilat ve tekkeleriyle olan ilişkileri örnekler üzerinden değerlendirilecektir.

The yoruks, who continue their traditional nomadic life style in Anatolia, are a social group that shows differences with their lifestyles and social structures. In relation to our study period, these groups, who played important roles in making Anatolia a Turkish homeland, took part in the establishment of many principalities and states. In addition to their mobile lifestyles, they also played prominent roles in social events and many political and economic activities. Especially in the last periods of the Seljuk period, especially when the Turkmens fleeing from the Mongol invasion took refuge in Anatolia, the settlement of these groups and the continuation of their lifestyles emerged as an important issue. In the environment of disorder and chaos that emerged in Anatolia with the Mongol invasion, these Turkmen groups attracted the attention of political focal points with their military skills and traditions. However, the environment of insecurity that developed with the disappearance of the central authority also manifested itself in the fields of production and marketing and brought other problems in the continuation of daily life. Although the Ahi organization, which can be described as an artisan organization, was more effective in cities and towns, it was also effective among the nomads both in the period of the principalities and in the Ottoman period. Although the main goal was to help the nomads learn different professions and to settle them, the ahi organizationwas also effective in developing a common understanding of production and consumption, in other words, in developing the idea of a common world.