Tüketici güven endeksi ile ekonomik güven endeksinin borsaya katılım üzerindeki etkisi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de tüketici güven endeksi ile ekonomik güven endeksinin yatırımcıların borsaya katılımı üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Analiz dönemi, 2012:01 ile 2025:07 arasındaki aylık verileri kapsamaktadır. Çalışmada, hisse senedi yatırımcısı sayısı (TOPYT), ekonomik güven endeksi (EGE) ve tüketici güven endeksi (TGE) olmak üzere üç adet değişken kullanılmıştır. Veriler Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ve Türkiye İstatistik Kurumu'ndan (TÜİK) elde edilmiştir. Çalışmada zaman serisi yöntemleri kullanılmıştır. İlk olarak, serilerin durağanlığı ADF ve PP testleri kullanılarak incelenmiştir. Farklı bütünleşme derecelerini dikkate alan üç aşamalı bir yöntem izlenmiştir. İlk aşamada, doğrusal ilişkiler EKK regresyonu kullanılarak test edilmiştir. İkinci aşamada, kısa vadeli nedenselliği belirlemek için VAR(2) modeli ve Granger testi uygulanmıştır. Son aşamada, uzun vadeli ilişkiler ARDL sınır testi kullanılarak incelenmiştir. Araştırma bulguları ekonomik güven endeksinin kısa vadede borsa katılımı üzerinde anlamlı ve negatif bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Özellikle, ekonomik güven endeksindeki 10 puanlık bir düşüşün, borsa katılımını yaklaşık %3,6 oranında artırdığı tespit edilmiştir. Ancak, tüketici güven endeksinin borsa katılımı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Ayrıca, güven endeksleri ile borsa katılımı arasında uzun vadede kalıcı bir eşbütünleşme ilişkisi bulunamamıştır.

The aim of this study is to examine the effects of the consumer confidence index and the economic confidence index on investor participation in the stock market in Türkiye. The analysis period covers monthly data between 2012:01 and 2025:07. Three variables were used in the study: the number of stock investors (TOPYT), the economic confidence index (EGE), and the consumer confidence index (CCI). Data were obtained from the Central Registry Agency (MKK) and the Turkish Statistical Institute (TÜİK). Time series methods were used in the study. First, the stationarity of the series was examined using the ADF and PP tests. A three-stage method that takes into account different degrees of integration was followed. In the first stage, linear relationships were tested using the OLS regression. In the second stage, the VAR(2) model and the Granger test were applied to determine short-term causality. In the final stage, the long-term relationships were examined using the ARDL bounds test. The research findings indicate that the economic confidence index has a significant and negative effect on stock market participation in the short term. Specifically, a 10-point decrease in the economic confidence index was found to increase stock market participation by approximately 3.6%. However, no statistically significant effect of the consumer confidence index on stock market participation was found. Furthermore, no persistent cointegration relationship was found between the confidence indices and stock market participation in the long run.