Beşeri sermaye ekonomik büyüme ilişkisi Türkiye örneği

Abstract

Doktora tezinin amacı beşeri sermaye ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi Türkiye özelinde incelemektir. Tez dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde tezin amacı, sınırları, önemi, varsayımları belirtilmektedir. İkinci bölümde tez içinde yer alan kavramlar hakkında bilgi verilmektedir. Üçüncü bölümde ekonomik büyümede insan sermayesine yönelik yaklaşımlar ele alınmaktadır. Dördüncü bölümde ise beşeri sermaye ekonomik büyüme ilişkisi Türkiye özelinde ampirik olarak incelenmektedir. Beşeri sermaye kavramı, fiziki sermayenin ekonomik büyümeyi açıklamakta yetersiz kalmasıyla ortaya çıkmıştır. Beşeri sermaye işgücünün bilgi, beceri, yetenek gibi niteliklerini ifade etmektedir. Ekonomik büyüme, ülke içinde üretilen mal ve hizmetlerin zaman içinde artmasıdır. İktisatçılar, Adam Smith'den bu yana ekonomik büyümeyle ilgilenmişlerdir. Ancak büyüme modelleri ve teorileri II.Dünya savaşından sonra iktisadın önemli konuları arasında yer almıştır. Ekonomik büyümede, insan sermayesine yönelik yaklaşımlar çalışmada Neo-Klasik büyüme modellerinde Becker-Schultz, Denison, Jorgenson ve Mankiw-Romer-Weil yaklaşımları, içsel büyüme modellerinde ise Lucas, Charles Jones ve Barro yaklaşımları çerçevesinde ele alınmaktadır. Türkiye özelinde yapılan inceleme beşeri sermaye oluşumuna etki eden demografik yapı, işgücü, eğitim ve sağlık alanındaki gelişmeler, ilgili kurumların kuruluş ve gelişim süreçleri ana hatlarıyla ve istatistiki verilerle değerlendirilmektedir. Ayrıca Türkiye'de beşeri sermaye ile ekonomik büyüme arasındaki uzun dönemli ilişki 1975-2016 yılları arasındaki GSYH, istihdam, brüt elektrik tüketimi, eğitim ve sağlık endeksi verileriyle incelenmektedir. Beşeri sermaye, ilk-orta-yüksek öğrenimdeki öğrenci sayılarından oluşan eğitim endeksi ve GSYH'dan Sağlık Bakanlığı bütçesine ayrılan pay, hekim ve hasta yatağı sayılarından oluşan sağlık endeksiyle temsil edilmektedir. Ampirik analiz neticesinde beşeri sermayenin ekonomik büyüme üzerinde pozitif yönde etkisi olduğu tespit edilmiştir.