AHMET MİTHAT EFENDİ'NİN ROMANLARINDAKİ ŞİİR ALINTILARI VE BU ALINTILARIN METİNLERİN ANLAMLARINA ETKİSİ

Abstract

Problem Durumu: Bu çalışmanın problemi, Ahmet Mithat Efendinin romanlarının anlamına katkı sağlaması için hangi tür şiirlerden ve şairlerden alıntılar yaptığını ve dolayısıyla hangi edebi kaynaklara yöneldiğinin araştırılmasıdır. Araştırmanın Amacı: Bu çalışmanın temel amacı Ahmet Mithat Efendinin romanlarında yer alan edebi alıntıları tespit ederek bu alıntıların romanların anlamlarına ne tür bir etkisinin ve katkısının bulunduğunu ortaya çıkarmak ve böylece romanlarında yer alan bu şiir alıntılarını daha doğru değerlendirmektir. Yöntem: Çalışmada yer alan şiir alıntıları, Ahmet Mithat Efendinin hangi şairlerden ve şiirlerden faydalandığını ortaya çıkaracağından metinler arasılık yöntemine dayanmaktadır. Kubilay Aktulumun ifade ettiği gibi metinler arasılık kuramına göre bir yazar, yazdığı metnine kendinden önceki yazarın/yazarların yazdığı bazı metin par- çalarını ekleyerek bir yeniden yazma işlemi ile metnini ortaya koyar (Aktulum, 2000, 17). Bu durum her metnin açık veya kapalı bir şekilde kendinden önceki metinlerden izler taşıdığını bize gösterir. Bulgular ve Sonuçlar: Ahmet Mithat Efendinin romanlarında yer alan şiir alıntılarının anlama katkı sağladıkları görülmüştür. Bu açıdan işlevsiz olmadıklarını yani bir süs niteliği taşımadıkları ifade edilebilir. Ayrıca bu şiir alıntılarının Osmanlı- İslam coğrafyasından seçildikleri tespit edilmiştir. Bu durum Divan şiirinin ve tabiî ki Doğu şiirinin (Hafız-ı Şirazi gibi) on dokuzuncu yüzyılda hala eski gücünü ve önemini koruduğunu gösterir. Öneriler: Ahmet Mithat Efendinin romanları zengin bir edebi çeşitliliğe sahiptir. İçerisinde halk anlatılarından, Doğu anlatı geleneğinden (Binbir Gece masalları gibi), dahası Batılı macera romanlarından gelen (Kamelyalı Kadın, Pol ve Virjini gibi) birçok unsur yer alır. Ayrıca tüm bu anlatılara atıflar da yapılmaktadır. Bu durum Ahmet Mithat Efendinin eserlerinin edebiyat araştırmacıları için önemli bir kaynak olmaya devam edeceğini gösterir. Onun eserlerinin Batılı veya Doğulu kaynaklar bağlamında yeniden yorumlanması bu açıdan oldukça önemlidir.