XIX Yüzyıl Refahiye (Gercanis) tekke ve zaviye vakıfları

Abstract

Osmanlı ülkesinde vakıf kurumları arasında tekke ve zaviyeler önemli bir yer tutmuş ve bu çalışmanın konusu olan Refahiye’de (Gercanis) XIX. yüzyılda 1 tekke ve 7 zaviye vakfı tespit edilmiştir. Bunlar Cengerli Tekkesi, Tur Hasan Zaviyesi, Şeyh İsmail Zaviyesi, Seyyid Sinan Zaviyesi/Duâgûy Vakfı, Kuyman Veli Çukuru Zaviyesi, Haçir Köyü Zaviyesi, Evci Zaviyesi ve Buğdaçor Köyü Zaviyesi Vakfıdır. Bu tekke ve zaviye vakıfları XVI. yüzyılda bulundukları bölgede yerleşimin ve ekonomik faaliyetlerin devam etmesine, halkın yeme içme faaliyetlerine katkı sağlamış, yöreyi şenlendirmiştir. XIX. yüzyılda da vakıfların muhasebe kayıtları incelendiğinde it’âm-ı ta’âm/yemek ikramı faaliyetinin devam ettiği anlaşılır. Ancak Anadolu Sol Kolu üzerinde önemli bir yerleşim yeri olan Gercanis’teki tekke ve zaviyelerin hangi tarikata mensup olduğu konusunda bir bilgi elde edilememiştir. Osmanlı medeniyet tasavvurunun bir ürünü olup günümüzde kaybolan bu tür vakıfların ortaya çıkarılması kültürel değerlerin ve varlıkların kayda geçmesi açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmada nitel yaklaşım benimsenmiş olup veri toplama tekniği olarak dokuman incelemesi seçilmiştir. Çalışmanın kaynaklarını Devlet Arşivlerinden elde edilen belgeler, salnameler, araştırma ve inceleme eserleri oluşturmaktadır.

Lodges and zawiyas had an important place among the foundation institutions in the Ottoman country and 1 lodge and 7 zawiya foundations were identified in the 19th century in Refahiye (Gercanis), which is the subject of this study. These are Cengerli Lodge, Tur Hasan Zawiya, Sheikh İsmail Zawiya, Seyyid Sinan Zawiya Duâgûy Foundation, Kuyman Veli Çukuru Zawiya, Haçir Village Zawiya, Evci Zawiya and Buğdaçor Village Zawiya Foundation. These lodges and zawiya foundations contributed to the continuation of the settlement and economic activities in the region, to boarding activities of people and enlivened the region in the 16th century. When the accounting records of the foundations are analyzed in the 19th century, it is understood that it’âm-ı ta’âm/ catering activities continued. However, there is no information on which order the lodge and zawiyas in Gercanis, an important settlement on the Anatolian Left Arm, belonged to. The discovery of such foundations, which are the product of the Ottoman civilization imagination and are lost today, is important in terms of recording cultural values and assets. In this study, a qualitative approach was adapted and document analysis was chosen as the data collection technique. The main sources of study are the documents obtained from the State Archives, yearbooks, research and examination works.